Akkoord zet top EU voor het blok

Frankrijk en Duitsland hebben gistermiddag een onverwacht akkoord bereikt over de toekomstige Europese landbouwuitgaven. President Chirac en bondskanselier Schröder hebben daarmee de andere Europese regeringsleiders onder grote politieke druk gezet om snel overeenstemming te vinden over de financiering van de Europese Unie na de uitbreiding.

Het akkoord, dat vlak voor het begin van de Europese top in Brussel werd gepresenteerd, was zo vaag dat diplomaten van de twee landen er verschillende lezingen van gaven. Schröder en Chirac hadden niets over hun compromis op papier staan. Niemand kon vertellen wat de financiële gevolgen waren. Premier Balkenende stelde daarom gisteravond tijdens het werkdiner van de regeringsleiders voor de Europese Commissie eerst een analyse te vragen. Ook de Oostenrijkse kanselier Schüssel drong hierop aan. De Commissie hoopt vandaag met cijfers te komen.

Nederland is geïsoleerd geraakt met zijn eis dat inkomenssteun voor boeren geleidelijk wordt afgeschaft. Alleen de Zweedse premier Persson steunde Balkenende gisteravond nog hierbij. Nederland wil afschaffing van de inkomenssteun als voorwaarde voor instemming met voorlopige steun voor boeren in nieuwe lidstaten.

Wel hebben de Europese regeringsleiders, mede op voorstel van Balkenende, vanmorgen besloten tot verscherping van het toezicht op nieuwe lidstaten van de Europese Unie. Tot drie jaar na toetreding kan de EU besluiten nieuwe lidstaten die het EU-beleid niet goed uitvoeren van de interne markt en het justitiebeleid uit te sluiten. De Europese Commissie had voor deze vrijwaringsclausules twee jaar voorzien. De tijd van uitsluiting van een nieuwe lidstaat op de deelterreinen kan langer dan drie jaar duren. De Commissie kan tot uitsluiting besluiten, maar ook lidstaten kunnen hierom verzoeken. Nederland had verscherping van de regeling geeist omdat het vreest dat kandidaat-landen niet tijdig voldoen aan hun verplichtingen.

Het landbouwcompromis dat Schröder en Chirac gisteren in een Brusselse hotelkamer bereikten, behelst een bevriezing van de uitgaven voor directe steun aan boeren en voor prijssteun met ingang van 2007. Dat begrotingsplafond mag tot 2013 niet worden overschreden. Omdat in 2004 tien nieuwe lidstaten tot de EU toetreden, betekent de bevriezing dat er per lidstaat minder geld beschikbaar komt. [Vervolg EURO-TOP: pagina 4]

EURO-TOP

Akkoord verrast iedereen

[Vervolg van pagina 1] Daardoor wordt de EU gedwongen in 2006 het landbouwbeleid te hervormen. Over de aard van deze hervormingen hebben Schröder en Chirac geen enkele afspraak gemaakt.

Het akkoord was zelfs voor Franse en Duitse diplomaten een verrassing. Nederlandse diplomaten hadden gisteravond de indruk dat Schröder veel meer concessies heeft gedaan dan hijzelf overzag. Zo heeft hij geen toezegging gekregen dat de inkomenssteun voor boeren geleidelijk zal worden afgeschaft. Ook heeft Chirac hem geen tussentijdse herziening van het landbouwbeleid toegezegd.

Schröder en Chirac presenteerden hun compromis gisteravond samen aan hun Europese collega's. Na enige verwarring werden ze het eens dat de bevriezing van de landbouwbegroting eind 2006 gebeurt op basis van de werkelijke landbouwuitgaven van dat ogenblik. Schröder dacht een ogenblik afgesproken te hebben dat de begroting op het lagere niveau van nu reeds vastgelegde bedragen zou gebeuren. Afgesproken is dat de landbouwbegroting na 2006 wordt aangepast aan de inflatie. Duitse diplomaten zeiden dat daarbij van een veronderstelde inflatie van 1,5 procent per jaar is uitgegaan. Franse diplomaten zeiden dat de daadwerkelijke inflatie, die hoger kan uitvallen, moet worden gecompenseerd. Volgens grove schattingen betekent het Frans-Duitse plan een bevriezing van de landbouwbegroting (zonder plattelandsontwikkeling) bij veertig miljard euro per jaar. Dat zou tot 2013 een besparing opleveren van vijftien miljard euro.

Zowel Schröder als Chirac bepleitte gisteravond ook een bevriezing van de structuurfondsen voor achtergebleven gebieden van de EU. Gesteund door onder anderen Balkenende verlangde Schröder ook dat tot 2006 geen 25 miljard euro voor de structuurfondsen wordt uitgetrokken, zoals de Europese Commissie heeft voorgesteld, maar 21 miljard. Eurocommissaris Verheugen bepleitte een compromis van 23 miljard omdat anders te weinig geld voor de nieuwe lidstaten beschikbaar zou zijn.

Schröder en Chirac zeiden ook dat de speciale Britse korting op de bijdrage aan de Europese kas in 2006 ter discussie gesteld moet worden. De Britse premier Thatcher – ,,I want my money back'' – wist deze korting in 1984 te bedingen. De Britse korting bedraagt 3,2 miljard euro per jaar. Blair is gisteravond tijdens het diner woedend uitgevallen naar zijn collega`s. Britse diplomaten zeiden vanmorgen vervolgens dat het echte gesprek hierover pas in 2006 wordt gevoerd.

WWW.NRC.NL: dossier uitbreiding EU