Ziek door krapte tijdens vlucht

Deze week betaalde een luchtvaartmaatschappij 20.000 euro aan een vrouw die trombose overhield aan een vlucht. Zijn bedrijven aansprakelijk?

Vormen krappe vliegtuigstoelen een gevaar voor de gezondheid? De Britse maatschappij Virgin Atlantic betaalde deze week een schadevergoeding aan een reiziger die bekneld zat naast een dikke passagier. Zij hield trombose over aan haar zeer oncomfortabele vlucht. Deze zaak betrof een schikking.

Op meer continenten lopen rechtzaken tegen vliegmaatschappijen. Begin volgende maand buigt het Hooggerechtshof in Londen zich over een belangrijke vraag, namelijk of diepveneuze trombose (DVT) moet worden aangemerkt als een ongeluk in de zin van de Warschau-conventie.

Dit uit 1929 stammende document stelt luchtvaartmaatschappijen aansprakelijk voor verwonding of dood ten gevolge van ongelukken aan boord van vliegtuigen. Een stewardess die een bagageluik opent en een koffer op het hoofd van een passagier laat vallen bijvoorbeeld, of met het drankenkarretje over tenen rijdt. De vraag is nu of DVT een ongeluk is. Als dat het geval is heeft dit verstrekkende gevolgen, want dan is het mogelijk om bij de maatschappij zelf te klagen over DVT.

Diepveneuze trombose is het ontstaan van bloedstolsels in de venen, bloedvaten die het bloed terugvoeren naar het hart. Als het bloed te traag stroomt -meestal is dat in de benen- kunnen bloedproppen ontstaan. Een bloedprop die afbreekt kan in de longen belanden en daar weefselsterfte veroorzaken. Trombose heeft een aantal individuele risicofactoren, zoals hart- en vaatziekten, leeftijd en hormoongebruik (de pil). Daarnaast zijn er de algemene risico's van immobiliteit (lang stilzitten in dezelfde houding) en uitdroging. Beide gaan op bij vliegen. Vliegtuigstoelen zijn voor veel passagiers te smal en staan te rechtop. De extreem droge lucht in de cabine verhoogt de kans op uitdroging. Dramatisch is de dood van een 28-jarige Britse vrouw een jaar geleden, pal na een vlucht van twintig uur.

Luchtvaartmaatschappijen wijzen verantwoordelijkheid af. Woordvoerders van KLM en British Airways noemen immobiliteit als dé risicofactor, en dat heb je als passagier zelf in de hand. KLM en British Airways waarschuwen in het magazine aan boord en op de instructievideo tegen lang stilzitten en raden aan om regelmatig oefeningen te doen en door het gangpad te lopen. Vliegtuiggerelateerde trombose komt duizenden keren per jaar voor, volgens patiëntenorganisaties. In Groot-Brittannië zijn tientallen klachten ingediend. Het Britse recht voorziet in een bundeling van vergelijkbare rechtzaken. Tegen KLM lopen zes zaken, tegen British Airways enkele tientallen. De bedrijven hebben overigens al rechtzaken gewonnen. Vorig jaar kreeg Lufthansa gelijk in een trombose-zaak, vorige week werd KLM in Australië vrijgesproken.