Werken aan perfect gevoel voor olympische finale

Sportkoepel NOC*NSF stelt Nederlandse sporters in de gelegenheid ter voorbereiding op de Olympische Spelen mentale trainingen te ondergaan. Omdat lichaam en geest niet los van elkaar kunnen worden gezien.

Op weg naar de Olympische Spelen van Athene in 2004 besteedt sportkoepel NOC*NSF speciale aandacht aan de mentale voorbereiding van zowel atleet als trainer. In vijf themabijeenkomsten worden geïnteresseerde A-sporters en hun begeleiders geschoold in de emotionele aspecten van topsport.

Initiatiefnemer is technisch directeur Joop Alberda, die geen mogelijkheid onbenut wil laten om de Nederlandse olympische ploeg over twee jaar optimaal te laten presteren. Zijn ervaringen met een soortgelijk project, twee jaar geleden in de aanloop naar de Spelen in Sydney, waren dermate positief dat de oud-volleybalcoach besloot de psychologie van de sport in een volgend olympisch traject te integreren. Het project is vandaag begonnen met een aantal mini-clinics, waarbij oud-schaatser Ard Schenk en PSV-trainer Guus Hiddink als gastsprekers en `ervaringsdeskundigen' optraden.

De vijf `echte' clinics, waarvan de eerste op 11 november is, staan onder leiding van de 52-jarige Frank Heckman, directeur van Spirit in Action, een praktijk voor organisatievernieuwing. Hij werkte tien jaar in de Verenigde Staten en heeft als voormalig leraar lichamelijke opvoeding een band met de sport. Heckman coachte tal van atleten en managers en schreef een boek over de wisselwerking tussen de psyche en de fysiologie. Onder de naam Reis van de Held neemt hij de mentale scholing van de Nederlandse sporters ter hand, met speciale aandacht voor het begrip flow. Dat is de gemoedstoestand waarin een atleet optimaal kan presteren.

Mentale training is volgens Heckman voor veel sporters een onontgonnen terrein. Ten onrechte, vindt hij, omdat lichaam en geest niet los van elkaar gezien kunnen worden. Die wederkerigheid beschouwt hij als evident. Heckman: ,,Emoties gaan in het lijf zitten; het is dus ook fysiologisch. Welnu, doe er dan wat mee. Natuurlijk blijft de kunst van het winnen een groot geheim, maar schenk aandacht aan de aspecten die je als atleet kunt beheersen.''

Voor Alberda biedt de `Reis van de Held' sporters ook de gelegenheid uit hun isolement te komen en ervaringen met atleten uit andere disciplines uit te wisselen. Die kruisbestuiving moedigt de technische directeur hartstochtelijk aan, omdat hij er van overtuigd is dat sporters vooral veel van elkaar kunnen leren. En om te voorkomen dat de informatie van de vijf clinics verwatert, zal NOC*NSF de gegevens opslaan in een databank.

Om te vermijden dat de vijf bijeenkomsten te theoretisch worden, zijn grote kampioenen uitgenodigd om de sporters inzicht te geven in hun psyche. Naast Schenk en Hiddink hebben oud-schaatskampioen Eric Heiden en drievoudig Tour de France-winnaar Lance Armstrong hun komst toegezegd.

Hoewel A-sporters niet verplicht zijn de mentale trainingen bij te wonnen, hebben zich voor de eerste clinic reeds honderd atleten en coaches ingeschreven. Onder hen het complete nationale vrouwenwaterpoloteam, maar ook een individuele sporter als de turnster Verona van de Leur. Voor Alberda een bewijs dat NOC*NSF met dit initiatief in een grote behoefte voorziet.

Die overtuiging heeft de technisch directeur al sinds `Sydney'. Op grond van ervaringen met Nederlandse atleten, maar ook omdat hij zag hoe andere landen met psychische begeleiding omgaan. Alberda: ,,De Verenigde Staten hadden buiten het olympisch dorp sportpsychologen gestationeerd. Zij verleenden Amerikaanse atleten psychische bijstand.'' Analoog aan die service is Alberda van plan een specialist mee naar Athene te nemen. Zijn taak zal zijn sporters na hun optreden uit een positieve of negatieve roes te halen om te voorkomen dat de eerstvolgende prestatie daardoor negatief wordt beïnvloed.

Het is niet de bedoeling de Nederlandse topsporters middels de vijf clinics om te turnen tot spijkerharde topatleten. ,,Die arrogantie hebben we niet'', zegt Heckman. ,,Het gaat erom dat ze iets oppikken. Waarbij het mooi zou zijn als ze aan het einde van de rit het perfecte gevoel kunnen opwekken in een olympische finale.''

    • Henk Stouwdam