VS zetten bij VN zaak-Irak nu op scherp

De Verenigde Staten hebben gisteren hun ontwerpresolutie voor de ontwapening van Irak ingediend in de voltallige VN-Veiligheidsraad en daarmee Frankrijk, Rusland en China onder forse druk gezet.

De VS gaven aan dat na zes weken van onderhandelen tussen de vijf permanente leden met vetorecht, de VS, Groot-Brittannië, Frankrijk, Rusland en China, de laatste dagen van het diplomatieke eindspel inzake Irak zijn aangebroken. De woordvoerder van het Witte Huis sprak gisteren van de ,,finale ogenblikken''. Hij zei dat de uitkomst ,,of een akkoord of een mislukking om overeenstemming te bereiken zal zijn, en het kan op dit moment elk van de twee zijn''. Blijft een akkoord uit, dan komt een eenzijdige Amerikaanse aanval op Bagdad dichterbij.

De Veiligheidsraad buigt zich morgen weer over de resolutie en spreekt maandag met VN-chef-wapeninspecteur Blix. Blix' mening over de vraag of zijn inspecteurs de agressievere, door de VS beoogde controles kunnen uitvoeren is van belang voor de steun die sommige lidstaten wel of niet voor de Amerikaanse aanpak zullen uitspreken, zeggen VN-diplomaten.

Zij verwachten in de dagen daarna een stemming over de resolutie, die na een aanpassing nog steeds een dreiging met militaire actie bevat, voor het geval Irak de VN-wapeninspecties weer tegenwerkt. De resolutie dreigt Irak met ,,ernstige gevolgen''. Frankrijk, Rusland en China willen militaire maatregelen niet nu al goedkeuren, maar pas later in een eventuele tweede resolutie.

Bij de VN wordt de indiening van de Amerikaanse ontwerpresolutie in de Veiligheidsraad gezien als het op scherp zetten van de kwestie-Irak. Volgens Amerikaanse diplomaten past dit in de benadering die president Bush in zijn rede van 12 september aan de Algemene Vergadering voorlegde: als de VN Irak niet ontwapenen, dan zijn de VS bereid dat alleen te doen.

De VS geven met de stap van gisteren aan dat zij erop vertrouwen voldoende steun te hebben om de noodzakelijke negen van de vijftien stemmen in de Veiligheidsraad te krijgen zonder dat één van de vaste vijf leden een veto uitspreekt. De VS hebben die zekerheid evenwel niet. Volgens diplomaten gaan de VS er vanuit dat Frankrijk, Rusland en China het niet aandurven de Amerikaanse, door de Britten gesteunde resolutie te vetoën en zet Washington de drie landen daarom onder druk.

Rusland reageerde gisteren het meest negatief. De Russische VN-ambassadeur Lavrov hekelde het feit dat de resolutie nog steeds ,,het automatisme van het gebruik van geweld'' bevat en de VN-wapeninspecteurs met ,,onuitvoerbare mandaten'' opzadelt. Lavrov gaf kort voor de zitting van de Veiligheidsraad onverholen uiting aan zijn irritaties. Hij was ,,volledig inbeslaggenomen door het echte probleem'', zei hij doelend op de huidige gijzelingscrisis in Moskou. ,,Dat is het soort van echte dreiging waar we dezer dagen voor staan'', zei Lavrov waarmee hij suggereerde dat de Iraakse dreiging minder urgent is.

Gevraagd of hij de VS heeft verzekerd dat Rusland geen veto zal uitspreken tegen hun ontwerp, zei hij: ,,Het korte antwoord is nee. Maar dit is ook nooit besproken.'' Franse diplomaten gaven gisteren aan dat het niet aannemelijk is dat hun land een veto zal uitspreken.

De tien overige leden van de Veiligheidsraad kregen gisteren voor het eerst officieel de ontwerpresolutie te zien, nadat de vijf vaste leden de afgelopen weken alleen onderling hadden beraadslaagd over de tekst. Hun mening over de Amerikaanse resolutie is voor veel diplomaten nog onduidelijk. De ambassadeurs van Mauritius, Colombia, Bulgarije en Singapore zeiden gisteren meer tijd nodig te hebben voor het innemen van een standpunt, terwijl Syrië herhaalde tegen een nieuwe resolutie te zijn.