VS vertrouwen China, maar niet helemaal

Amerika houdt China graag te vriend, en omgekeerd. Toch komen er enkele gevoelige punten op tafel als Jiang Zemin morgen op bezoek komt bij Bush.

De kwestie-Irak, maar ook China's houding jegens Noord-Korea zal morgen de top domineren tussen de Chinese president Jiang Zemin en zijn ambtsgenoot George Bush in Texas.

Washington onthulde vorige week dat Noord-Korea had toegegeven te werken aan een geheim programma voor de verrijking van uranium. Daarop volgde de beschuldiging dat niet alleen Pakistan, maar in mindere mate ook China en Rusland in het verleden hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van het Noord-Koreaanse kernwapenprogramma.

Peking heeft die beschuldiging met kracht van de hand gewezen, maar de verhouding tussen China en de Verenigde Staten lijkt van de hele rel nauwelijks schade te hebben ondervonden. Dat is minder gek dan het lijkt: Amerika hecht er op dit moment vooral belang aan dat China politieke en economische druk op buurland Noord-Korea legt om de `Geliefde Leider' Kim Jong-il in het nucleaire gareel te houden.

China is de enige communistische bondgenoot die het sterk verarmde en internationaal vrijwel volledig geïsoleerde Noord-Korea nog over heeft, en het is dan ook niet toevallig dat de Amerikaanse diplomaat James Kelly zijn diplomatieke offensief rond de Noord-Koreaanse bekentenis juist in China begon, en niet in Japan of in Zuid-Korea. China deelt een lange grens met Noord-Korea, en economische restricties in het grensverkeer tussen beide landen zouden dodelijk kunnen zijn voor het regime van Kim. Ook de toevoer van internationale hulpgoederen verloopt voor een groot deel via China. Bovendien, zo lijkt Amerika te denken, zal Pyongyang eerder oren hebben naar de stille diplomatie van zijn vrienden in Peking dan naar de landen die zich tijdens de Koude Oorlog tegen Noord-Korea hebben gekeerd.

Volgens Zuid-Koreaanse diplomatieke bronnen is de relatie met `grote broer' China echter zo sterk bekoeld dat Peking op dit moment nauwelijks nog in staat geacht kan worden om Pyongyang van zijn nucleaire plannen af te houden. Dat meldde het Zuid-Koreaanse persbureau Yonhap, dat over het algemeen goed op de hoogte is van de strubbelingen tussen China en Noord-Korea.

Onlangs bleek hoe gespannen de verhouding tussen China en Noord-Korea inmiddels is. Noord-Korea benoemde met een groots gebaar en onder de ogen van de internationale pers de Nederlandse Chinees zakenman Yang Bin tot gouverneur van een kapitalistische zone aan de grens met China, maar China was zo boos over die benoeming dat Yang nog geen paar dagen later in China in huisarrest zat.

De Britse Sunday Times meldde deze week dat Chinese diplomaten Washington zelfs expliciet gewaarschuwd hebben dat hun invloed op Kim Jong-il beperkt is. Nadat China's president Jiang zijn Noord-Koreaanse ambtgenoot vorig jaar had ontmoet, zou hij diens optreden hebben omschreven als irrationeel en onhandig. Peking zou Amerika het afgelopen jaar ook bij herhaling hebben gewaarschuwd dat Kim gevaarlijk is. In hoeverre China de VS daadwerkelijk kan en wil helpen bij het onder controle houden van de `schurkenstaat' valt dus nog te bezien.

Maar Noord-Korea is niet het enige wat in verband met de nonproliferatie van massavernietigingswapens in Texas ter sprake komt. De CIA komt elk halfjaar met een rapport aan het Congres over wereldwijde proliferatie, maar deze keer is de verschijning van het rapport verlaat. Dat zou zijn omdat Bush wil wachten met publicatie ervan totdat het bezoek van Jiang achter de rug is. In het CIA-rapport uit januari wordt China omschreven als een belangrijke wapenleverancier. China zou zijn overgegaan tot de levering van ,,materialen die zowel civiel als bij de productie van raketten te gebruiken zijn, van grondstoffen en/of van het verlenen van assistentie aan een aantal landen die zorgen baren op het gebied van proliferatie, zoals Iran, Noord-Korea en Lybië.'' De VS beschouwen China ook als een van de belangrijkste leveranciers van rakettechnologie aan Pakistan, en als de belangrijkste bron van informatie voor het nucleaire programma van dat land.

Washington heeft sancties opgelegd aan Chinese organisaties die ervan worden verdacht technologie te hebben geëxporteerd die ook voor kernwapenprogramma's geschikt is. Die sancties zijn tot China's verdriet niet opgeheven, ook niet nadat Peking in augustus, en begin deze week opnieuw, maatregelen afkondigde om de proliferatie van massavernietigingswapens beter te controleren. Washington vertrouwt China toch niet helemaal, en wacht af om te zien of het land de nieuwe regels ook werkelijk in praktijk brengt.

    • Garrie van Pinxteren