Turkije wil verbod op partij Erdogan

De hoogste Turkse openbare aanklager is gisteren een procedure begonnen om de AK-partij buiten de wet te stellen. Volgens de aanklager heeft de partij, die volgens de laatste opiniepeilingen bij de verkiezingen van 3 november 30 procent van de stemmen zal behalen, de Turkse kieswetten genegeerd. Met name haar leider, de populaire ex-burgemeester van Istanbul Tayyip Erdogan, zou de wet hebben gewraakt.

Met de procedure begint een nieuw hoofdstuk in de jonge, maar zeer bewogen geschiedenis van de politieke formatie. De AK-partij komt voort uit de moslimfundamentalistische politieke `bloedgroep' maar haar leiders omschrijven haar als een gematigde, democratische partij die de islam per se als uitgangspunt voor de politiek wil nemen. Desondanks wordt de AK-partij in Turkije gewantrouwd door het seculiere establishment, dat van mening is dat de partij wel degelijk een geheime moslimfundantalistische agenda heeft.

Dat geldt met name voor haar leider Erdogan. Vorige maand bepaalde de Hoge Kiesraad al dat de oud-burgemeester niet mag meedoen aan de verkiezingen omdat hij een strafblad heeft wegens `het aanzetten tot religieuze haat'. Erdogan las een aantal jaren geleden een gedicht voor waarin hij onder meer minaretten omschreef als bajonetten. Hij zat hiervoor in de gevangenis en mocht een aantal jaren niet aan politiek doen.

Deze eerdere veroordeling speelt een grote rol in de procedure die openbaar aanklager Sabih Kanadoglu gisteren begon. Volgens Kanadoglu is het niet genoeg dat Erdogan is teruggetreden als oprichter van de AK-partij. Hij had ook als algemeen secretaris terug moeten treden. Omdat Erdogan dat niet heeft gedaan zou de AK-partij minachting voor de Turkse wetten hebben getoond.

De politieke onzekerheid in Turkije is door deze procedure aanzienlijk vergroot. Velen vreesden al een conflict tussen het seculiere establishment en de AK-partij als de laatste bij de verkiezingen een overwinnig zal boeken. Daar is nu in theorie nog de mogelijkheid bijgekomen dat de AK-partij de verkiezingen wint, deelneemt aan de regeringscoalitie, en vervolgens verboden wordt door het Constitutionele Hof.

De procedure belast eveneens de relatie tussen Turkije en de Europese Unie. De Europese Commissie liet in een recent rapport weten Turkije geen datum voor toetredingsonderhandelingen te willen geven omdat het schort aan de mensenrechten. Een van de dingen die daarbij werd genoemd, was het verbod voor Erdogan om mee te doen aan de verkiezingen.

Overigens is het niet zeker of de procedure daadwerkelijk tot een verbod zal leiden. Een poging om de pro-Koerdische DEHAP-partij op basis van de kieswetten buiten de verkiezingen van 3 november te houden, liep op niets uit.