Stroomnet naar de staat, einde impasse

De kabels die onze stroom in de huiskamers brengen zouden in de verkoop gaan, maar het lijkt erop dat het rijk de netwerken in eigen beheer gaat nemen. Nationalisering, voor het algemeen belang.

Het is een paradoxale ontwikkeling. Eind jaren negentig leek niets de volledige privatisering van de energiesector in de weg te staan. Buitenlandse energiebedrijven stonden in de rij en beursnoteringen werden onderzocht door Essent en Nuon. Eind 2002 zijn de bedrijven echter nog steeds in handen van de lokale overheid en is het Den Haag dat een belangrijke rol opeist. De bemoeienis van de staat kan echter voor een doorbraak zorgen in de privatisering van de sector.

De energiesector werd gisteren opgeschud door het bericht dat Tennet, het staatsbedrijf dat het transport van stroom verzorgt over het landelijke elektriciteitsnetwerk, samen met het Zeeuwse energiebedrijf Delta een bod heeft uitgebracht op Remu, het Utrechtse nutsbedrijf. Tennet zou de regionale stroomkabels willen hebben die daarmee van de lokale naar de centrale overheid zouden verhuizen, en Delta het handelsbedrijf, ofwel de kaartenbak vol met klanten. Tennet wil niet bevestigen dat ze een bod heeft gedaan, maar zegt zeker geïnteresseerd te zijn in regionale netwerken en in uitbreiding. Delta zegt met ,,een partner'' te hebben geboden.

De overname zou de perfecte oplossing zijn voor de impasse in de energiesector. ,,Als Tennet het koopt en de onafhankelijkheid van het netwerk wordt gegarandeerd is het een oplossing. Dan mogen ze van mij alle netwerken opkopen'', zegt S. Lomme van VOEG, de vrijhandelsonderneming van bedrijven in de sector. Het in overheidshanden houden van de netwerken zou de angst wegnemen over onvoldoende investeringen in de kabels door commerciële bedrijven die vooral het maken van winst als doel hebben in plaats van leveringszekerheid en de werking van de vrije markt. De netwerken vormen immers, net als bij de spoorwegen, een monopolie. De klant kan dankzij de liberalisering de stroom wel bij een ander bedrijf kopen, de elektriciteit kan maar op één manier worden geleverd. Kamerleden, met name CDA en PvdA, wilde garanties over onderhoud van de kabels en de vrije marktwerking en energiebedrijven werden gedwongen hun handelsactiviteiten van de leveringspoot af te scheiden. Ex-minister Heinsbroek voegde daar onlangs nog aan toe dat de gehele sector tot eind 2003 in overheidshanden moest blijven. Hierdoor werd de nationale consolidatie gestimuleerd en de andere grote vrees van politici dat privatisering zou betekenen dat alle energiebedrijven in buitenlandse handen zouden vallen voorlopig bezworen.

Als Tennet de netwerken van Remu in handen krijgt zou de scheiding van transport en handel in één keer goed zijn geregeld, aldus CDA-energiewoordvoerder R. Kortenhorst. De grootste regeringspartij is voorstander van overheidsbemoeienis waar het de stroomkabels betreft. ,,De hoofdinfrastructuur, zowel bij auto's als bij energie, moet in handen blijven van de overheid'', zegt Kortenhorst die wel vreest dat energiebedrijven verzwakt achter blijven als zij de netwerken, die 70 procent de waarde van de bedrijven uitmaken, geheel kwijtraken. Energiedeskundige A. Huygen van adviesbureau Twynstra Gudde noemt de actie van Tennet, ,,een goede zet voor het algemeen belang.'' Wel zet ze vraagtekens bij de invloed die de overheid heeft op het beleid van het bedrijf. Ze verwijst naar de energiebedrijven die ook volledig in overheidshanden zijn maar waar gemeentes en provincies weinig te zeggen hebben.

Blijft de vraag wat Tennet's plan is. Het lijkt onwaarschijnlijk dat de landelijke netbeheerder zich tevreden zal stellen met slechts één regionaal netwerk, maar ook Tennet's eigen toekomst is onduidelijk. Officieel wordt over een paar jaar geëvalueerd wat er met het bedrijf moet gebeuren. Zelfs privatisering is een mogelijkheid.

    • Heleen de Graaf