Medicijnproblemen bij Akzo Nobel

Farmacieconcerns moeten nieuwe medicijnen blijven maken, omdat bestaande middelen hun patent verliezen. Risico's zijn er genoeg. Zoals Akzo merkt.

Als er zelfs ontslagen vallen bij de best draaiende divisie van het bedrijf, dan is er echt iets aan de hand. Gisteren maakte chemie-, verf- en farmaciebedrijf Akzo Nobel bekend dat het 300 banen gaat schrappen bij Organon, de dochter die geneesmiddelen voor mensen maakt. Het besluit is opmerkelijk want Organon heeft de afgelopen jaren een steeds groter aandeel in de totale winst van Akzo gekregen, met name door de sterk groeiende verkoop van zijn antidepressivum Remeron. Maar Organon loopt nu tegen een probleem aan dat inherent is aan de geneesmiddelenindustrie. Patenten op geneesmiddelen lopen op een gegeven moment af. De verkoop stokt vervolgens, omdat goedkope kopieën de markt overnemen. Innovatieve farmacieconcerns zoals Organon moeten daarom voortdurend met nieuwe geneesmiddelen op de markt komen. En naarmate bedrijven groeien, moeten ze óf meer nieuwe medicijnen lanceren, óf de omzet per medicijn moet omhoog.

Farmacieconcerns als Eli Lilly, Merck en Bristol-Myers Squibb kennen het probleem. Ze zijn onlangs een of meerdere blockbusters kwijtgeraakt, en hebben ze niet tijdig vervangen door medicijnen met een vergelijkbare omzet. De bedrijven zijn herhaaldelijk met winstwaarschuwingen gekomen.

Akzo, dat afgelopen juli een winstalarm afgaf, dreigt ook tegen dit probleem aan te lopen. Het patent op het best verkopende medicijn Remeron loopt binnenkort af – de omzet van het antidepressivum zal dit jaar uitkomen op circa 700 miljoen euro. Generieke producenten azen op die markt, en staan te dringen om met goedkopere versies op de markt te komen. Organon moet met nieuwe medicijnen komen om het dreigende gat op te vullen. Een van de kandidaten is Ariza, ook een antidepressivum. Het middel zou dit jaar in de Verenigde Staten – veruit de grootste medicijnmarkt ter wereld – op de markt komen. Dat zou mooi overlappen met de afloop van het patent op Remeron, en daarmee zou Organon zijn groeiende positie op de Amerikaanse markt van antidepressiva behouden.

Maar de introductie van Ariza is met tenminste twee jaar vertraagd. De Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA), die nieuwe geneesmiddelen keurt, wil meer gegevens over de werking van het medicijn. Een tegenvaller voor Organon, en Akzo. Het mist niet alleen twee jaar inkomsten, het is ook miljoenen euro's extra kwijt voor het uitvoeren van de vereiste klinische experimenten. Bovendien wordt de goede marktpositie nu bedreigd. Financieel directeur Fritz Fröhlich gaf dat gisteren, bij de presentatie van de kwartaalcijfers, ook toe. ,,Er kan inderdaad een gat vallen tussen het aflopende patent op Remeron, en de introductie van Ariza'', zei hij.

Hoe belangrijk zo'n marktpositie is, laat een ander potentieel medicijn van Organon zien. Arixtra is een medicijn tegen trombose (bloedstolsels) dat onlangs is toegelaten op de Amerikaanse markt. Akzo verwacht op termijn een omzet van 1 miljard euro. Maar de `trombose-markt' is nieuw voor het bedrijf. De introductie van het medicijn loopt moeizamer dan verwacht. Het bedrijf krijgt felle concurrentie van het Frans-Duitse farmacieconcern Aventis. Dat heeft een soortgelijk middel op de markt, maar met een bredere toepassing. Ziekenhuizen kiezen daarom eerder voor het Aventis-medicijn, zo heeft Organon gemerkt. De verkoop van Arixtra valt tot nog toe tegen.

Wat doet Organon? ,,We vechten op vier fronten'', zegt Fröhlich. Het concern verdedigt het patent op Remeron via een rechtszaak. Daarnaast probeert het patiënten over te laten stappen op een nieuwe, makkelijker slikbare vorm van het antidepressivum (SolTab). Dat is bij 37 procent van de Amerikaanse patiënten gelukt – dus bij 63 procent nog niet, een potentieel omzetverlies van enkele honderden miljoenen euro's. Organon doet ook extra klinische experimenten om de toepassing van Arixtra uit te breiden, in de hoop dat ziekenhuizen eerder geneigd zijn het middel in te kopen. En het probeert de vereiste gegevens voor het nieuwe anti-depressivum Ariza zo snel mogelijk bij elkaar te krijgen. Maar dat lukt niet voor het eind van 2003. Organon bevindt zich op glad ijs.