Gevoelens die knappen

De genomineerde schrijvers voor de AKO-prijs moesten bij Barend en Van Dorp een half uur wachten tot een veel belangrijker persoon was uitgesproken: de man die voor de camera een officier van justitie in elkaar had geslagen. In het Journaal heette hij nog Dirk de G. en was zijn gezicht een rose vlek. Bij Barend en Van Dorp kwam hij als Dirk de Groot en was hij helemaal te zien. Hij bleek een beminnelijke 71-jarige vermogensbeheerder in donkerblauw bankierspak. Zijn gesoigneerde vrouw zat in het publiek. Veel interessanter dan een schrijver.

Het aardige van zulke vuistslagen is dat je je als interviewer niet meer hoeft voor te bereiden op de Clickfonds-zaak, waar de man verdachte in schijnt te zijn. De Groot wilde daar alleen over loslaten dat bij de FIOD list, leugen en bedrog normaal is. Op zo'n opmerking vraag je niet door, want de muziek moet spelen, er zijn nog reclameboodschappen en dan nog een juryvoorzitter en die vier schrijvers. Het belangrijkst is hoe De Groot zich op dat spectaculaire moment precies voelde. Het was het verdriet van zijn vrouw over de verdere vervolging dat hem deed ontploffen, zei hij: ,,De officier van justitie stond te grinniken en te gnuiven en toen knapte er iets bij mij.'

Gevoelens die ,,knappen' zijn grootser dan literatuur. Ze hebben ook meer gevolgen dan een boek. Een dag eerder nog waren in Venlo de gevoelens van twee jeugdige bromfietsers geknapt, toen iemand hun had gezegd dat ze respect moesten tonen aan een oude vrouw. Spectaculaire shots van een brancard en een gele traumahelikopter die herfstbladeren deed opwaaien, geschrokken omstanders die zeggen ,,waar gaat dat naartoe?', kaarsjes, de caissière die de politie belde. Dat kan zomaar overal gebeuren. Jammer genoeg kunnen de bromfietsers niet naar Barend en Van Dorp komen, want ze zitten in de gevangenis en daar mag je hen niet boeken voor de uitzending.

Ook in Washington zijn van iemand de gevoelens geknapt. Door het doodschieten van tien mensen terroriseert hij de tien miljoen mensen die in de buurt wonen. Israëliërs, Palestijnen of Noord-Ieren zouden graag met die geterroriseerde Amerikanen ruilen. Die landen hebben niet zulke fantastische televisieverslaggeving. De hele dag concentreren de Amerikaanse zenders zich met helikopters, studiovoertuigen, regimenten verslaggevers te voet, camera- en geluidslieden op de zoektocht naar die ene man. Hij eist losgeld en de politiechef onderhandelt via de televisiecamera: ,,Neem contact op met ons.' Een mega-terreur-Big Brother waar de kijkers zelf als slachtoffers aan deelnemen. Er is grote paniek, want de man schijnt boos te zijn. De FBI heeft de telefoon zes keer niet fatsoenlijk opgenomen. Dat gebeurt wel vaker, maar deze man met dat ene geweer wordt belangrijker dan president Bush en Saddam Hussein bij elkaar. Misschien moet Bush wel ontslag nemen.

Netwerk had deze week een briljante forensische psychologe die zei dat het de sluipschutter om ,,machtsgevoel' ging. B&W ontving een psychiater die zei dat je er niet zoveel van kan zeggen. Nova had correspondent Twan Huys met een satellietverbinding op het dak van een New Yorkse wolkenkrabber gezet. Vandaar kon hij het 300 kilometer verderop gelegen Washington al zien liggen, zo erg was het.

De koele BBC vergeleek deze zaak met eerdere massamoordenaars, vrouwenmoordenaar Son of Sam, en de nooit gearresteerde Zodiac-moordenaar die in de jaren zestig in San Francisco 37 mensen omlegde. Maar toen had je nog niet zulke goeie tv-helikopters om wereldwijd de gevoelens te delen.

Terug naar de literaire gelauwerden. Een paar vragen aan de verlegen winnaar Allard Schröder maar wacht even.. er is een gijzeling gaande in Moskou. Schijnt iets met Tsjetsjenië te maken te hebben, waar een soort oorlog heerst. De Tsjetsjeense terroristen lijken nog dodelijker dan de Amerikaanse sluipschutter. De Russische tv is wel slechter dan de Amerikaanse en het is ook allemaal in het Russisch, of erger, het Tsjetsjeens. Gelukkig is Frank Westerman aanwezig, een van de pindaetende schrijvers in het achtergronddecor. Blijkt dat hij vijf jaar in Moskou heeft gezeten. Wat een bof, zo'n kenner. En Frits Barend had eerst nog gedacht dat hij de biograaf van Menno ter Braak was. Het kan raar lopen.

    • Maarten Huygen