Cellen Irak leeg, mensen spoorloos

Volgens het bewind zijn alle cellen leeggestroomd, maar honderden, wellicht duizenden Irakezen vragen zich dezer dagen wanhopig af waar hun verdwenen geliefden zijn gebleven. Nadat Saddam Hussein zondag een algehele amnestie afkondigde voor gevangenen, ook degenen die om politieke redenen soms al decennia lang achter de tralies zaten, stroomden de straten in Bagdad vol met mensen die zich verenigden met hun net vrijgekomen familieleden. Nu staan voor politiebureau's mensen die vragen om informatie over verwanten van wie ze ook na zondag niets hebben vernomen. Zij lijken in het niets te zijn opgelost: officieel bestaan ze niet want er zijn geen gevangenen meer.

Volgens waarnemers zijn de afgelopen dagen uit heel het land mensen naar de hoofdstad gekomen om nieuws te horen over gevangen familieleden die niet naar zijn huis gekomen. Dinsdagavond stonden honderden mensen voor een politiebureau in een buitenwijk. Sommigen zeiden zondag al te zijn afgereisd, onmiddellijk nadat de amnestie was bekend gemaakt. Ook voor het ministerie van Informatie stonden ongeveer vijftig mensen. Ze bedekten hun ongerustheid met het roepen van leuzen vóór Saddam en tégen de VS, maar drongen bij functionarissen van het ministerie toch vooral aan op opheldering over het lot van hun man, zoon of broer. Na een kwartier werden de demonstranten verwijderd, maar somigen kwamen later terug.

,,Mijn zoon werd tien jaar geleden gearresteerd en sindsdien heb ik niets meer van hem vernomen'', zei een vrouw. ,,Ze hebben hem zonder uitleg meegenomen en ik weet niet waar hij nu is.'' Een man zei dat zijn broer zestien jaar geleden werd opgepakt ,,om politieke redenen''. ,,Ik wil dat hij vrijkomt zoals onze geliefde leider Saddam Hussein heeft bevolen.''

Buitenlandse waarnemers zeggen dat Saddam's genereuze amnestie-gebaar, als dankbetuiging voor de unanieme steun voor zijn herverkiezing als president, averechts kan uitwerken. Als hij de gewekte verwachting niet kan inlossen, kan de stemming zich tegen het regime keren. ,,Ze hebben een doos van Pandora opengezet'', aldus een zegsman van Amnesty International. De mensenrechtenorganisatie heeft vaak gerapporteerd over schendingen van mensenrechten en verdwijning van politieke gevangen, en zegt niet te weten hoeveel mensen nu zijn vrijgelaten en of er politieke gevangenen bij zijn.

Ondanks deze onbeantwoorde vragen, zet het regime zijn charme-offensief door. Dinsdag berichtte een Irakees dagblad dat Saddam, ook uit dankbaarheid, het huwelijk van 500 paren heeft gefinancierd, inclusief bruidskleding, een som geld en een tweedaags verblijf in een vijfsterrenhotel. Dezelfde dag deed Bagdad een oproep aan uitgeweken politieke opponenten ,,in waardigheid en vrede'terug te keren naar hun vaderland. Ook hun zonden worden vergeven. Maar in de diaspora wordt gewezen op het lot van twee schoonzonen van Saddam die in 1995 Irak ontvluchtten en bij terugkeer, een halfjaar later, werden geëxecuteerd. Ballingen noemen de amnestie ,,een grote leugen'', terwijl Koeweit om opheldering heeft gevraagd over het lot van 600 Koeweiti's die na de Golfoorlog verdwenen.