Ballet over naar lucht happende vis

In navolging van de Amerikaanse Wooster Group werden de Nederlandse theaters eind jaren tachtig overspoeld met voorstellingen waarin acteurs hun teksten in microfoons inspraken. Bij het Belgische gezelschap Needcompany werd de microfoon zelfs een handelsmerk. Anno 2002 is de toenmalige rage nog niet overgewaaid want choreografe Grace Ellen Barkey haalt ze in haar nieuwe voorstelling (And) maar weer van stal. Alle zes dansers en acteurs doen hun verhaal versterkt. En het verhaal is een bewerking van een oud Perzisch sprookje over een huwbare prinses. Iedere man die naar haar hand dingt, krijgt van de prinses drie raadsels op. Wie ze niet oplost wordt geëxecuteerd. Natuurlijk is er een onbekende prins die zijn zinnen op haar heeft gezet, de raadsels oplost maar toch niet aan de dood ontkomt.

In fragmenten van tekst, beweging, zang en gitaarsolo's krijgt het verhaal vorm. Maar eigenlijk gaat het Barkey over iets anders: ,,Op de eerste dag van de repetitieperiode zijn we naar de visboer gegaan om vis te kopen want eigenlijk (heimelijk) gaat deze voorstelling over spartelende vis, over hulpeloos naar lucht happende vis'', aldus de folder. Na de dood van de prins namelijk kan de prinses niet meer praten. ,,Ze was als een vis''. In (And) wordt dan ook letterlijk naar lucht gehapt of kronkelt een marionettenvis op het podium. De metafoor van de vis is wel duidelijk (de prinses is ongelukkig met zichzelf) maar hij draagt weinig bij aan de voorstelling. Die spartelt namelijk. Letterlijk en figuurlijk.

De esthetiek is ver te zoeken. De dansers flubberen en flabberen met armen en benen zonder doel en richting. Nep-Japanse teksten van drie wijze mannen herbergen hetzelfde flubberprocédé; als dronken corpsballen brallen ze hun kreten onder gepluk aan hun kimono's. De gitarist-prins waagt een dansje, de danseres-prinses zingt uitermate vals een riedeltje mee en het is allemaal niet om aan te zien en horen. De enige die boven alle pretenties van diepzinnigheid uitsteekt is zangeres en danseres Angélique Wilkie. De Canadese, die onder meer danste bij Sidi Larbi Cherkaoui en zong bij Zap Mama, verstaat haar vak en trekt met haar prachtige uitstraling alle aandacht naar zich toe. Toch lijkt ze zich niet gelukkig te voelen in het gezelschap. Gelijk heeft ze want (And) is een humorloze show waarin exhibitionisme hoogtij viert. Voor Barkey blijken de jaren tachtig niet voorbij.

Needcompany & Grace Ellen Barkey: (And). Gezien 23/10 Brakke Grond Amsterdam alwaar 26/10. Tilburg 3/12, Rotterdam 19-21/12. Inl: (0032)22184075.