Kreunend op weg naar het graf van Petrus

Een ongekend massale bedevaart: tweeduizend Bredanaars pelgrimeren naar Rome, op zoek naar de bron van hun geloof.

Met zessen tegelijk fotograferen de met gele sjaaltjes versierde pelgrims uit Breda het standbeeld voor de basiliek Paulus Buiten de Muren. ,,Wie is dit eigenlijk? Petrus?'' ,,Of Paulus?'', probeert een ander. ,,Ik weet het niet. Ik ben het even kwijt.''

Ze zijn dan wel niet te voet, maar ook in een optocht van veertig bussen is de reis van Breda naar Rome vermoeiend, zo blijkt. Vroeg opstaan en veel zitten, zo vat iemand samen. Toch lijken bijna alle 1.800 veelal oudere pelgrims erg blij met hun besluit om vanwege het 140-jarig bestaan van het bisdom Breda naar Rome af te reizen. ,,Het gezang van het Bredaas mannenkoor'' en ,,de woorden van bisschop Muskens'' in de Sint Pieter hebben indruk gemaakt.

De bisschop is initiatiefnemer van deze voor Nederlandse begrippen ongekend massale bedevaart naar Rome. Als motto voor het Bredase jubileumjaar en voor deze tocht koos hij ,,het geloof van ons doopsel''. De bedevaart naar de graven van de apostelen Petrus en Paulus is bedoeld als een zoektocht naar de wortels van het katholieke geloof, een poging om vanuit de bron het geloof te vernieuwen.

Het lukte Muskens opzienbarend genoeg om vanaf het patriarchaal altaar bij het graf van Petrus te mogen preken, een plek vanwaar normaliter alleen de paus het woord tot de gelovigen richt. Hij glimlacht als aan hem wordt gevraagd hoe hij dat voor elkaar kreeg. Hij, die nog niet zo lang geleden zei dat de paus wellicht beter kan aftreden als het ambt hem fysiek te zwaar zou worden. Hij ook, die van het Vaticaan nul op het rekest kreeg toen hij in Breda een bisschoppelijke synode wilde organiseren, waarin geestelijken en leken over het geloof zouden kunnen discussiëren. ,,In Rome kom je altijd voor verrassingen te staan. Daarom moet je hier overal zelf achteraan. Degene die beslist over het gebruik van het pausaltaar ken ik goed van de tijd dat ik zelf in Rome zat. Misschien dat dat heeft geholpen.'' En over het verbod op de synode: ,,Van een aantal Romeinse kardinalen heb ik gehoord dat onze synode helemaal niet verboden had mogen worden. Het leek ons goed om te reageren. En in plaats van te zeggen `bekijk het maar Rome', zijn we met tweeduizend man hier naartoe gekomen. Het gaat uiteindelijk om veel belangrijkere dingen in het geloof. We zijn er om onenigheid te overwinnen.''

De bisschop was gistermorgen zichtbaar geëmotioneerd toen hij vanaf het graf van Petrus preekte. ,,Het was zeer indrukwekkend voor mij om als man van de kerk die zijn leven in dienst van deze traditie stelt op deze historisch belangrijke plek de mis op te dragen.'' In zijn preek ging hij terug naar de wortels van het katholieke geloof. Hij vertelde over Petrus die van Jezus de opdracht kreeg de zorg van de kerk over te nemen. Over de moeite die Petrus had om te accepteren dat het christendom ook toegankelijk zou kunnen zijn voor niet-joden. Over hoe Petrus na een fikse ruzie met Paulus het christendom wel openstelde voor iedereen. Over paus Gregorius de Grote die het in het jaar 590 na Christus als zijn opdracht zag om in het uiteengevallen Romeinse rijk het evangelie te prediken aan de noordelijke volkeren. Ten tijde van deze paus begon de pelgrimstraditie vanuit het noorden naar het graf van Petrus in Rome.

Muskens vergeleek, zeer opzienbarend, de huidige paus Johannes Paulus II met Gregorius de Grote en stelde voor om na Gregorius de Grote en Leo de Grote ook Johannes Paulus de eretitel ,,de Grote'' te geven. ,,De betekenis van hem is zo groot dat we hem kunnen vergelijken met die twee pausen. Ook hij leefde in een overgangstijd, waarin volkeren zich vermengden. Hij droeg bij aan de val van het IJzeren Gordijn. Met nimmer aflatende ijver zet hij zich in voor de dialoog tussen kerk en wereld. Hij bereisde alle continenten. Zo treedt Johannes Paulus de Grote net als Petrus en Gregorius de Grote buiten de gebaande oevers'', aldus Muskens.

Is dit de manier om mensen terug te brengen naar de wortels van hun geloof? Een bezoek aan het centrum van kerkelijke macht en barokke overvloed en protserigheid? Muskens denkt van wel. ,,Bij de Paulus Buiten de Muren heb ik geen last van protserigheid. Ook niet bij veel andere kerken. De intentie waarmee al die prachtige kunst is gemaakt kan mensen helpen hun geloof te versterken en te herbronnen.'' Muskens is tevreden met zijn werk. En van het Vaticaan kreeg hij complimenten. ,,Het lijkt wel of het jubeljaar opnieuw is begonnen'', zei men daar.

Een oudere mevrouw die ondersteund wordt terwijl ze de basiliek betreedt is hem in ieder geval dankbaar. Prachtig dat Latijn in de mis en het Gregoriaans gezang. Of haar geloof erdoor versterkt is? ,,Ja, in mijn benen ja'', kreunt ze, terwijl ze weer een trede beklimt op weg naar het graf van Paulus.