EU nog niet op één lijn over uitbreiding

De Europese ministers van Buitenlandse Zaken zijn er gisteren in Luxemburg niet in geslaagd op één lijn te komen voor de slotonderhandelingen over uitbreiding van de Europese Unie met tien landen in 2004.

Grootste struikelblok vormt de landbouwpolitiek. Verschillende landen, ook Nederland, wensen uitzicht op hervorming van de Europese landbouwpolitiek, waaronder beëindiging op termijn van directe inkomenssteun aan Europese boeren. De meeste EU-landen willen daarover in dit stadium geen toezeggingen doen.

Door het vruchteloze ministersberaad is de onzekerheid over het ambitieuze uitbreidingsplan verder toegenomen. De Franse president Jacques Chirac maakte de toch al ingewikkelde onderhandelingen er gisteren niet eenvoudiger op door een nieuw element in te brengen. Chirac zei in Parijs dat hervorming van de Europese landbouwpolitiek ook een einde moet maken aan de korting die Groot-Brittannië jaarlijks op zijn bijdrage aan de EU-begroting krijgt. Deze korting bedong de Britse premier Margaret Thatcher (`We want our money back') in 1984 omdat Groot-Brittannië verhoudingsgewijs weinig landbouwsubsidie krijgt. Londen liet onmiddellijk weten dat van beëindiging geen sprake kan zijn.

Frankrijk, dat het meest profiteert van het huidige subsidieregime in de Europese landbouw, stelt zich op het standpunt dat de landbouwkwestie nu niet aan de orde is. Dat kreeg gisteren ook de Nederlandse premier, Jan Peter Balkenende, te horen die in Parijs een ontmoeting had met Chirac. Balkenende zei na afloop dat de zaak voor de Fransen wel ,,bespreekbaar'' is, maar niet nu.

De bijeenkomst in Luxemburg bood de laatste kans op overeenstemming voor de Europese top van regeringsleiders morgen en overmorgen in Brussel. Premier Anders Fogh Rasmussen van Denemarken, momenteel roulerend EU-voorzitter, herhaalde gisteren zijn waarschuwing dat de EU-uitbreiding ,,zonder enige twijfel'' vertraging oploopt als er in Brussel geen akkoord komt.

Donderdagmiddag, voor het begin van de top in Brussel, is er een onderhoud tussen Chirac en de Duitse bondkanselier, Gerhard Schröder. Ook Duitsland is gebrand op een compromis dat nu al uitzicht biedt op beteugeling van de landbouwsubsidies.

Een gemeenschappelijk EU-standpunt is van cruciaal belang voor het welslagen van de slotonderhandelingen. De EU wil op de top van medio december in Kopenhagen definitief beslissen over de uitbreiding. De toch al krappe periode tussen `Brussel' en `Kopenhagen' is volgens de Deense minister van Buitenlandse Zaken, Per Stig M⊘ller, beslist nodig voor een verantwoorde afronding van overleg. ,,Het mag voor de kandidaten geen slikken-of-stikken worden'', aldus M⊘ller.