Brits onderzoek: olifanten in dierentuin sterven jonger

Europese dierentuinen moeten stoppen met het houden van olifanten. Dat adviseert de Britse Dierenbescherming, de Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals (RSPCA), op basis van een onderzoek van de Universiteit van Oxford dat door de organisatie is betaald. Volgens dat onderzoek leven olifanten in gevangenschap maar een kwart zo lang als in het wild, krijgen ze bijna geen gezonde nakomelingen en worden ze slecht behandeld.

Directeur Ton Dorresteyn van diergaarde Blijdorp in Rotterdam zegt dat die conclusies misschien wel gelden voor Groot-Brittannië maar niet voor de meeste dierentuinen op het Europese vasteland. Volgens hem lopen de Britse dierentuinen achter bij de continentale. Dat maifesteert zich in verouderde huisvesting en een achterhaalde manier van omgaan met de dieren. Twee Britse dierentuinen gingen volgens Dorresteyn zo hardhandig met hun olifanten om dat de Europese federatie van dierentuinen hen met strafmaatregelen heeft gedreigd.

De Britse onderzoekers zeggen dat volwassen olifanten in Europese dierentuinen gemiddeld niet ouder worden dan 15 jaar, terwijl hun soortgenoten in de Aziatische werkkampen altijd nog de 30 halen. In het wild leeft een doorsnee-olifant 60 tot 65 jaar. Volgens het onderzoek sterft zestig procent van de olifanten in gevangenschap voortijdig door ziekte. Dat zou ondermeer komen omdat ze veel te weinig bewegingsruimte hebben en niet in natuurlijke sociale groepen leven. Ook speelt een rol dat vrouwtjes die een sterke onderlinge band hebben, onnodig worden gescheiden. Nadelig zou verder zijn dat verzorgers de beesten onder controle proberen te houden door ze fysiek of psychologisch te straffen.

Volgens het onderzoek zijn de resultaten van de fokprograma's in dierentuinen ,,beneden alle peil''. Meer dan een derde van de vrouwtjesolifanten zou nooit kalfjes baren. Vijftien tot vijfentwintig procent van de Aziatische kalfjes wordt dood geboren. Nog eens 6 tot 18 procent wordt door de moeder verstoten of gedood, aldus het rapport.

De Blijdorp-directeur noemt het ,,kul'' dat olifanten in de dierentuin veel jonger sterven dan hun soortgenoten in het wild. De levensverwachting van de 36 Nederlandse olifanten in Rotterdam, Emmen, Amersfoort, Amsterdam en Arnhem is zestig jaar of meer. Hij zegt dat olifanten in Blijdorp wel in goede familiegroepen worden gehouden, wat in hoge mate bijdraagt aan een succesvol fokprogramma. Sinds 1995 zijn er in Europese dierentuinen 61 kalfjes geboren, waarvan bijna de helft in Nederland. Dat er in het Verenigd Koninkrijk nauwelijks kalfjes zijn, komt omdat de meeste Britse dierentuinen alleen maar mannetjes of alleen maar vrouwtjes houden, zegt Dorresteyn.

Als coördinator van het Europese fokprogramma voor Aziatische olifanten heeft hij de directies aangeraden om over te gaan tot ruil of uitwisseling. In Europese dierentuinen komt een op de vijf kalfjes doodgeboren ter wereld. Volgens Dorresteyn is niet bekend hoe groot dat aandeel bij in het wild levende olifanten is.