Bos speelt hoog spel met renteaftrek

Het voorstel van Wouter Bos om de hypotheekrenteaftrek voor rijken te beperken, is spelen met vuur. De rechtse partijen vallen hem onmiddellijk aan en de kans is groot dat rijke PvdA-stemmers zullen afhaken.

Het was gisteren prijsschieten voor de rechterkant van de politiek. Wouter Bos, kandidaat-lijsttrekker van de PvdA, had op een campagnebijeenkomst in Amsterdam een `ruig' voorstel gedaan: beperk de hypotheekrente-aftrek voor de rijken, en stimuleer met het vrijgekomen geld starters op de woningmarkt. Het CDA wist niet hoe snel het moest reageren. ,,Na het automobilistje pesten is de PvdA nu ook begonnen met huiseigenaren te pesten'', zei CDA-leider Verhagen. En VVD-leider Zalm schamperde: ,,Met de PvdA willen we niet regeren.'' Hij vroeg zich tevens af of de rechter dertig jaar lang een ongelijke behandeling van woningbezitters zou accepteren.

Bos speelt met politiek vuur. Jarenlang heeft de PvdA om electorale redenen niet mogen spreken over een beperking van de hypotheekrenteaftrek. Ook de PvdA moet het bij de verkiezingen vaak hebben van de `middengroepen'. Jarenlang was om die reden het `H-woord' taboe binnen de partij, en iedere verkiezingscampagne ontstond er wel een relletje over een PvdA'er die het toch in de mond had durven nemen. En toen Bos zelf nog staatssecretaris was, werd iedere slip of the tongue direct afgestraft door zijn meerdere op Financiën, Gerrit Zalm. De fiscale behandeling van de eigen woning kost de staat jaarlijks 7,2 miljard euro.

Bos neemt met zijn stellingname eigenlijk een tweeledig risico. Allereerst wil Bos in november gekozen worden tot lijsttrekker van zijn partij, en de vraag is hoeveel leden het hem in dank af zullen nemen dat hij de hypotheekdiscussie weer geopend heeft. Daarnaast kan de PvdA zelf op 22 januari door de kiezer worden afgestraft met een te rigide standpunt over de renteaftrek. Ook veel `linkse' mensen hebben hoge hypotheken, en de vraag is of bij hen het sociale hart harder klopt dan het financiële.

Feit is wel dat Nederland uniek is met de volledige aftrekbaarheid tegen progressief tarief van de hypotheekrente. Feit is ook dat de huidige vorm van hypotheekrenteaftrek algemeen als verstorend voor de markt wordt gezien, omdat de aftrek het inkomen `kunstmatig' verhoogt waardoor duurdere huizen binnen bereik van meer mensen komen te liggen. Het progressieve tarief zorgt ervoor dat rijken meer mogen aftrekken met prijsopdrijving in het hogere segment als gevolg.

Het voorstel van Bos houdt in dat nieuwe huiseigenaren die in de hoogste belastingschijf zitten (52 procent) hun hypotheekrente niet langer tegen het hoogste tarief mogen aftrekken, maar tegen middentarief (42 procent). Het gaat hier om naar schatting 470.000 huiseigenaren. Het geldt dat daarmee vrijkomt, (400 miljoen euro) wil Bos inzetten om starters te helpen sneller een woning te kopen. Dit kan door starters de eerste jaren wel in een hoger belastingtarief de rente te laten aftrekken. De Vereniging Eigen Huis stelde gisteren direct dat deze maatregel een prijsopdrijvend effect zou hebben op de onderkant van de huizenmarkt: starters gaan elkaar beconcurreren met hogere bedragen dan nu. Bos erkent dit probleem, en wil dan ook het woningaanbod fors laten groeien. Hiervoor wil hij versneld huurwoningen laten verkopen en veel huizen bijbouwen.

Ook GroenLinks en de SP hebben al eerder plannen ingediend om de hypotheekrenteaftrek te beperken. De SP stelde in haar verkiezingsprogramma voor de renteaftrek voor hypotheeksommen boven de 190.000 euro niet meer te laten gelden. GroenLinks heeft een tweeledig voorstel. Allereerst moeten mensen met veel eigen vermogen, dat eerst inzetten bij de aanschaf van een woning, dan wel dat bedrag aftrekken van de hypotheekschuld die zij zijn aangegaan. Het bedrag dat geleend moet worden komt in aanmerking voor renteaftrek.

Daarnaast moet het huis, dat nu fiscaal gezien als inkomstenbron wordt gezien en derhalve in box 1 progressief wordt belast, naar box 3 verplaatsen, zodat het huis als vermogen wordt gezien. Over de betaalde rente over de hypotheekschuld kan dan een subsidie worden gegeven tegen het tarief dat geldt in box 3, te weten 30 procent. Dat percentage is dan voor iedereen gelijk.

De linkse partijen in de Kamer zullen, als de PvdA doorbijt met de beperking van de aftrek, steun zoeken bij het sociale smaldeel van het CDA en de LPF.

    • Egbert Kalse