Angst

Hoe kwetsbaar is de open samenleving. Een sluipmoordenaar heeft een wereldstad in een dodelijke houdgreep. Het openbare leven in Washington D.C. staat in het teken van de angst. Zelfs het debat over de mogelijkheid van een aanval op Irak is verstomd door de moordaanslagen van deze maand. Met telkens één schot van grote afstand werden sinds 2 oktober tien mensen gedood en drie ernstig gewond. Amerika is wel wat gewend – na 11 september 2001 is zelfs het ondenkbare denkbaar. Maar terreur van deze soort is ook daar uitzonderlijk. Iedere bewoner van Washington, iedere ouder met schoolgaande kinderen, iedere automobilist die tankt, is op zijn hoede. Buschauffeurs weten dat ze hun leven niet meer zeker zijn, nadat hun 35-jarige collega Conrad Johnson gisteren van veraf werd neergeschoten en later aan zijn verwondingen overleed. Hij was naar alle waarschijnlijkheid het tiende slachtoffer van de heimelijke schutter.

Washington houdt zijn adem in – maar probeert wel door te gaan met leven. Buigen voor de terreur is het laatste dat men wil. De politie werkt met man en macht en onder grote politieke druk aan de opsporing. Tot nu tot zonder zichtbaar resultaat. Andermaal blijkt dat techniek en mankracht machteloos kunnen zijn tegen een vastbesloten en sluwe moordenaar. Niemand weet nog of het hier om een gestoorde gaat of een terrorist die in opdracht handelt. In dit stadium daarover speculeren is zinloos. Het effect van de daden van de sluipschutter is sowieso hetzelfde: de terreur verlamt een stad, een hele streek, heeft gevolgen voor de lokale economie en dreigt volgens sommigen zelfs het politieke proces te beïnvloeden.

Op dinsdag 5 november zijn er tussentijdse verkiezingen in de VS. Als deze kwestie, die het publiek zo intens bezighoudt, niet voor die tijd is opgelost kan dat doorwerken in het stemgedrag. De onopgeloste zaak van de `anthrax-brieven' van vorig jaar en de ervaringen met de `Una-bomber', de man die jarenlang zelfgemaakte bommen stuurde naar universiteiten, vliegvelden en mensen uit de zaken- en computerwereld, leert dat terreur van deze soort moeilijk grijpbaar is en dat de plegers ervan zich verrassend lang kunnen schuilhouden. Risicoanalyse mag aantonen dat de kans klein is slachtoffer te worden van de sluipschutter of de anthraxmoordenaar, maar dat neemt de angst niet weg. Angst is het echte wapen van de terreurpleger. Er is geen betere plaats om zijn (of haar) duistere werk te verrichten dan de open, democratische samenleving die door haar aard in feite geen eenvoudig antwoord heeft noch kan hebben op zulke daden.