Yakov Kreizberg dirigeert met intrigerende slag

Nog krap een jaar en de Russisch-Amerikaanse dirigent Yakov Kreizberg (41) begint als nieuwe chef-dirigent van het Nederlands Philharmonisch Orkest. Ook voor zijn officiële aantreden is Kreizberg, van 1995 tot 2001 Generalmusikdirektor van de Komische Opera in Berlijn, al volop bij het orkest te beluisteren. Dit seizoen leidt hij er drie producties, waarvan de eerste deze week is ingevuld met minder gehoorde werken van de Leipziger romantici Schumann en Mendelssohn.

Het is niets teveel gezegd Kreizberg ook zelf te omschrijven als een romanticus van het uitbundige type – in uitstraling de tegenpool van zijn voorganger Hartmut Haenchen. Net als Valery Gergjev, chef-dirigent van het Rotterdams Philharmonisch Orkest, en Mariss Jansons, per september 2004 chef van het Concertgebouworkest, leerde Kreizberg het vak bij de legendarische directiedocent Ilja Moesin in St. Petersburg. Het valt niet mee om op grond daarvan gemene delers aan te wijzen in de aanpak van de dirigenten, maar net als Gergjev is Kreizberg een dirigent die woest pathos koppelt aan een intrigerende slagtechniek, soms zelfs inclusief de fladderende linkerhand.

In Brahms' Akademische Festouverture – beter bekend als de melodische moeder van aanmoedigingsklassieker Hup Holland, hup! – realiseerde Kreizberg in de krijgslustige, achteroverhellende spreidstand van een wagenmenner een soms érg luide, ronkend sonore orkestklank. Die werd na de pauze voortgezet in een kleurrijke uitvoering van Schumanns Vierde symfonie. Zowel in de langzame gedragen als in de snelle delen ging Kreizberg het oplettend en enthousiast spelende orkest voor in een aardse, stevig in de klank verankerde benadering, waarin drastische vertragingen en versnellingen en evenzeer extreme contrasten in de dynamiek in dienst stonden van een Schumann op zijn Schumannst. Opvallend homogeen was het samenspel tussen cello en hobo in de Romanze, subtiel de kleine tempowisseling die in het slotdeel de overgang markeerde tussen onderbuik-swing en wufte elegantie.

Voorafgaand aan Schumann klonk Mendelssohns zelden te beluisteren Eerste pianoconcert door de Britse pianist Stephen Hough. Hough vulde de vingerbrekende virtuositeiten in met een indrukwekkend, vederlicht gemak.

Kreizberg toont zich in dit programma een veelzijdig en theatraal dirigent, en dat was dan ook precies de reden dat het orkest hem verkoos boven de andere kandidaten Markus Stenz en Carlo Rizzi. Maar Kreizberg is óók een dirigent met een on-Hollands zwoele zwier, charme en uitstraling.

Concert: Nederlands Philharmonisch Orkest o.l.v. Yakov Kreizberg m.m.v. Stephen Hough (piano). Gehoord: 21/10 Concertgebouw, Amsterdam. Herh.: 22/10, aldaar.