Smeergeld

Hoe vind je in Moskou een school voor een Hollandse kleuter? Met jurken maat 42-44.

Aanvankelijk leek Rima zich te schamen voor het aannemen van steekpenningen. We schoven discreet een envelop met inhoud onder een stapeltje boeken op haar bureau. Ze keek uit haar ooghoeken toe. ,,Mijn baas zegt dat het niet mag, maar wie weet, ik probeer het nog eens. Komt u maandag terug.'' De directrice zuchtte theatraal.

De vraag was of ons dochtertje Famke welkom was op school nummer 27 van de Moskouse politie. Een gewone kleuterschool, niet arm en niet rijk, waar driejarigen onderwezen worden in taal, wiskunde, Engels, ballet, muziek en gymnastiek. 's Middags is er pap en doen ze een dutje in houten bakjes.

We hadden het geprobeerd bij de internationale school, maar de Amerikaanse ambassade waarschuwde dat Famke subiet moest vertrekken zodra een kinderrijke diplomaat zich meldde. Dan was er het Kremlinschooltje, waar kinderen achter zwijgzame juffen als schimmen door de hoge gangen slopen. Overal hingen klassieke schilderijen in loodzware lijsten. Toch maar niet.

School nummer 27 oogde zonniger. Afgekauwd speelgoed, maar lieve juffen en een goede sfeer. Famke voelde zich meteen thuis tijdens haar proefweek. En toen zei Rima dat het niet mocht. ,,Ze wil geld, en snel'', luidde de diagnose van onze assistente Galja. Ze schatte de inzet op driehonderd dollar. We deden het in een envelop en wachtten tot maandag. Rima bleek één en al glimlach: Famke was meer dan welkom als haar juf ook duizend roebel kreeg. ,,Want het wordt natuurlijk hard werken voor haar, met zo'n volle klas.'' Een half jaar later sprak Famke Russisch, maakte pirouettes en kon `cookie-cookie' zeggen.

Maandag begon het nieuwe schooljaar. Dat is een heel ritueel in Moskou. De jongens in driedelig pak met stropdasjes, de meisjes met poppenjurkjes en bloemen in het haar. Op het schoolplein achter ons huis klonken plechtige toespraken, voerden pubers volksdansjes uit, was er een toneelstukje met een grappig mopperend grootmoedertje en bedolven kindertjes een geüniformeerde veteraan onder de boeketten.

Voor ons begon het schooljaar minder feestelijk. Helaas, zei Rima, Famke moest weg. Er waren `complicaties'. We begrepen meteen welke: we hadden een verhuld verzoek om een nieuwe envelop genegeerd. ,,Tweehonderd dollar'', adviseerde Galja. ,,En we maken die hond meteen duidelijk dat het maar één keer per jaar feest is.'' Rima was de schaamte inmiddels voorbij. Ze nam de envelop gretig aan. Nu we er toch waren: konden we niet planten voor de hele staf kopen wanneer we naar Nederland gingen? En hippe kleren voor haar dochter? Rima had gehoord dat kleding in Amsterdam zo goedkoop was. Maat 42-44 graag.

Gaat niet door, zeiden we. Rima haalde de schouders op. Famke zit nu weer op school nummer 27 en twee juffen maken ruzie over de vraag wie haar in de klas krijgt. Ze vinden Famke namelijk reuze lief. En ze willen graag hun deel van haar maandelijkse schoolgeld van honderd dollar. Alles best, zolang Famke maar niet weet dat ze het kippetje met de gouden eieren is.

    • Coen van Zwol