Procederen tegen de pers

Zou een journalist een nog niet behandelde aanklacht van ongewenste intimiteiten tegen een minister moeten publiceren? De meesten uit het gezelschap journalisten, woordvoerders en deskundigen in De achterkant van het gelijk vond van wel. Als twee betrouwbare bronnen melding hadden gemaakt van die aanklacht en het was verder gecheckt, was het nieuws, vond Tony van der Meulen, hoofdredacteur van het Brabants Nieuwsblad. ,,Het feit dat een klacht tegen een minister is ingediend, is de moeite waard', zei Hans Hillen die zelf CDA-Kamerlid, voorlichter en journalist is geweest. Marcel van Dam wees op het risico dat de minister zwaar beschadigd wordt, ook als de aanklacht achteraf niet kan worden bewezen.

Frits Wester, de Haagse verslaggever van RTL4, vond zelfs dat je uit een interview met de klaagster in een roddelblad mag citeren om te laten zien dat er onrust rond de minister was ontstaan. Dat hebben Amerikaanse media massaal gedaan bij een van de seksuele intimidatie-affaires met president Clinton en het land heeft zich een jaar lang met niets anders bezig gehouden. Lex Runderkamp van het Journaal vond dat je nooit zomaar mag citeren uit een interview in een roddelblad en dat ben ik met hem eens. Vaak genoeg blijken zulke interviews half te zijn verzonnen.

Tijdens die discussie wist Wester nog niet dat het dilemma over het publiceren van een onderzoek zich rond de uitzenddatum van dit weken geleden opgenomen programma zou voordoen. Van twee bronnen had hij gehoord dat bij de voorzitter van de LPF, Ed Maas, misschien een inval door justitie op handen was. Zijn naam zou op een lijst staan, zei hij vrijdag in Barend en Van Dorp. De inval heeft zich nog niet voorgedaan, misschien dankzij de tip van Wester. Maas dreigt nu met een schadeclaim tegen RTL en ik weet er te weinig van om er iets zinnigs over te zeggen maar de aansporing van Maria Henneman, hoofdredacteur van Netwerk, om vaker naar de rechter te stappen lijkt me overbodig. Ik denk dat ze zelf van de gevolgen zou schrikken, want haar eigen Netwerk heeft neigingen tot sensatie. Er wordt steeds vaker gedreigd met procedures. De jurisprudentie van de rechtbank en van de Raad van Journalistiek speelt wel degelijk een rol in de dagelijkse beslissingen op redactiezalen.

Er kleeft ook een gevaar aan de juridisering van de journalistiek. In Amerika kunnen armlastige bladen bepaalde feiten niet publiceren omdat ze het geld niet hebben voor de jarenlange juridische procedures die daaruit zouden kunnen voortvloeien. Ook rijke media-instellingen zullen zich wel tweemaal bedenken voor ze een bedrijf aanpakken. Met intimiderende advocaten kunnen grote bedrijven onwelgevallige feiten uit de pers houden. Terwijl Clinton door massa's journalisten werd achtervolgd wegens een paar slippertjes, konden Enron en andere economische luchtkastelen vrijelijk jarenlang ongestraft hun aandeelhouders en klanten oplichten. Als gretige publiciteitszoekers zijn politici praktisch vogelvrij, maar grote bedrijven zijn van opslagkelder tot directiesuite gepantserd tegen de pers. Het begint al met al die automatische kogelvrije deuren, portiers en veiligheidsagenten waar je Pieter Storms van Breekijzer altijd op ziet stuiten.

Marcel van Dam had wel aardige dilemma's in De achterkant van het gelijk, al zaten er te weinig gewone verslaggevers in het gezelschap. De enige onderzoeksjournalist was Lex Runderkamp van het NOS Journaal. De goedgebekte Frénk van der Linden is interviewer voor radio, tv en kranten. Hij vond dat geciteerde mensen ruim de tijd moesten krijgen om de stukken voor publicatie te lezen. Bij het lange interview van de week kan dat, maar als iedereen erop zou staan het eindresultaat voor publicatie uitgebreid te lezen en te bespreken, zou er geen krant of nieuwsprogramma meer kunnen uitkomen. Zeker als er veel bronnen zijn en het format plotseling moet worden omgegooid, wordt het ingewikkeld. Soms komen mensen die er toe doen met de meest absurde eisen. Ik heb wel citaten uit een stuk geschrapt omdat ik geen tijd meer had dat allemaal op te sturen, voor te leggen en te bespreken. Daar staat tegenover dat zich veel te vaak fouten, verkeerde spellingen en tendentieuze versnijdingen van tv-film voordoen. Geen land met een smetteloze pers, juridische procedures of niet.

Gerectificeerd

Brabants Dagblad

In de rubriek Beeld (22 oktober, pagina 23) werd Tony van der Meulen aangeduid als hoofdredacteur van het Brabants Nieuwsblad. Hij is hoofdredacteur van het Brabants Dagblad.

    • Maarten Huygen