Ook VVD in het Europarlement tegen uitbreiding

Tot in het Europees parlement heeft de VVD opzien gebaard met haar verzet tegen de Europese uitbreiding. Tegenhouden kan de VVD die niet, maar de partij gaat door. ,,We laten ons niet meer in slaap polderen''.

Het is dat de Haagse politiek zich na het overlijden van prins Claus dagen lang in stilte hulde, en berichten uit het Europarlement slecht tot Nederland doordringen – anders had Nederland op 9 oktober geweten dat de Nederlandse VVD onoverkomelijke bezwaren had tegen de uitbreiding van de Europese Unie met tien landen ineens in 2004, zoals de Commissie op die datum voorstelde.

,,Ik had er een heel vreemd gevoel bij, toen ik de commissie-voorstellen las'', zegt de leider van de VVD'ers in het Europarlement, Jules Maaten. De commissie stelde vast dat enkele landen, waaronder het grote Polen, niet voldeden aan de zogenaamde Kopenhagen-criteria, die de Unie eerder voor toetreding had gesteld. Om vervolgens in één adem voor te stellen dat het er in 2004 toch maar van moest komen.

,,Het is oneerlijk'', meent Maaten. ,,Waarom heeft Europa eerder gezegd dat de tien landen elk voor zich aan de Kopenhagen-criteria moesten voldoen, als Europa niet echt van plan was hen daaraan te houden? In sommige van de kleinere kandidaatlidstaten heeft men harde economische maatregelen getroffen, en er zijn regeringen over gevallen''.

En dan zou nu bijvoorbeeld het grootste van de tien toetreders, Polen, op zachte voorwaarden tot de EU kunnen toetreden, met de kleine negen ,,achter in de bus?'' ,,Het is voor Nederland ook een gevaarlijke ontwikkeling'', meent Maaten. ,,Deze stap maakt onderdeel uit van een sluipende ontwikkeling in de Unie, waarbij grotere lidstaten het voor het zeggen krijgen. Ook Polen is straks zo'n groot land''.

Maaten zette op 9 oktober een stap, die in Straatsburg algemene verbazing teweeg bracht: hij gaf namens de zes europarlementariërs van de VVD een verklaring uit, waarin het standpunt van de commissie onomwonden werd afgekeurd. Om te beginnen moest de toetreding van nieuwe lidstaten maar een halfjaar worden uitgesteld, en als er dan nog steeds landen waren die niet aan de Kopenhagen-criteria voldeden, dan moesten die maar een paar jaar later, samen met Roemenië en Bulgarije toetreden.

Die verklaring deed in één klap in Straatsburg en Brussel de mening postvatten dat er - behalve het Ierse referendum - nóg een hinderpaal was op weg naar de uitbreiding in 2004: de opstelling van de Nederlandse regering. Sindsdien lijken beide horden genomen: de Ieren stemden `ja' in hun referendum en de VVD-staatssecretaris in Den Haag gaf zijn verzet tegen de Europese uitbreiding op, zodat ook het Nederlandse kabinet voor is.

Het is niet goed denkbaar, dat het Kamerdebat in Den Haag daar morgen nog verandering in kan brengen, zij het dat – daar VVD en vermoedelijk ook LPF tegen zijn – Balkenende wel de stemmen van de PvdA en andere oppositiepartijen nodig heeft. Ook in het Europese parlement is het VVD-standpunt een uitzondering: de Nederlandse liberalen vinden slechts steun bij een aantal verstokte eurosceptici het parlement. De liberalen uit andere landen steunen hen niet, evenmin als de overige Nederlandse Europarlementariërs.

Maar Maaten heeft er alle vertrouwen in dat VVD-leider Zalm morgen in het Haagse Kamerdebat het verzet gestand zal doen. ,,Zalm is een bijna onnederlandse politicus, die als minister van Financiën heeft bewezen in Europa met de vuist op tafel te durven slaan'', zegt Maaten. ,,Nederlanders willen vaak te graag in Europa aardig gevonden worden, en daarmee bereik je niet zoveel''. De VVD keert onder Zalm terug naar de actieve houding van Bolkestein, die in 1999 dreigende taal uitsloeg ten aanzien van de financiering van de EU. In de navolgende jaren zakte het Europa-beleid van de VVD weer in. ,,Net als bij veel andere onderwerpen is Nederland hierover in slaap gepolderd'', meent Maaten. Dat gaat veranderen, wat hem betreft.