`Nieuw statuut voor Catalonië'

De onafhankelijke Catalaanse regio moet een nieuw statuut krijgen met meer eigen bevoegdheden.

Dat is gisteren aangekondigd door Arthur Mas, bij de volgende regionale verkiezingen de leider van de Catalaanse nationalisten. De eis om meer bevoegdheden volgt op een aankondiging vorige maand van de president van de Baskische regio, Juan José Ibarretxe. Ibarretxe kondigde aan dat Baskenland in de toekomst een eigen staat moet gaan vormen onder gedeelde soevereiniteit met Spanje.

De aanspraak van de Catalaanse nationalisten is vooral gericht op een grotere economische onafhankelijkheid van Madrid. Mas eist dat Catalonië dezelfde financiële behandeling krijgt als nu al aan Baskenland wordt gegeven. Een nieuw statuut zou onderwerp moeten zijn van een referendum.

Belangrijk verschil met het voorstel van de Baskische nationalisten is dat Mas de bereidheid heeft uitgesproken bij een herziening van het statuut deel te nemen aan een regering in Madrid. De Catalaanse nationalisten hebben een dergelijke participatie tot dusver altijd geweigerd. Ook lijkt het voorstel, dat binnen een half jaar zal worden gepresenteerd als het hoofdpunt in het nationalistische verkiezingsprogramma, niet te willen breken met de Spaanse grondwet.

In een eerste, niet officiële reactie heeft de regering in Madrid het voorstel van Mas afgewezen. Javier Arenas, secretaris-generaal van de regerende Partido Popular meent dat er geen ,,noodzakelijkheid of prioriteit'' voor verdere autonomie van Catalonië bestaat.

De kwestie rond de regelgeving in de grondwet en de afzonderlijke statuten voor de zeventien Spaanse regio's is opnieuw ter discussie na de plannen van de Baskische regiopresident, nationalist Ibarretxe, om desnoods eenzijdig een Baskische staat op te richten.

Het plan-Ibarretxe leidde tot scherpe protesten van niet-nationalisten in Baskenland. Volgens hen bestaat er geenszins een brede steun voor de plannen en kan er van vrije keuze geen sprake zijn zolang de terreurbeweging ETA niet-nationalisten in Baskenland bedreigt.

Afgelopen zondag werd een protestmars georganiseerd door verscheidene burgerbewegingen. Rond de honderdduizend niet-nationalisten demonstreerden onder het lemma 'Tegen het Verplichte Nationalisme' in de Baskische stad San Sebastián. Zeker 1.500 nationalisten hielden een tegendemonstratie. In Spanje bestaat vooral de angst dat de polemiek in Baskenland de Spaanse constitutie ter discussie stelt.

De regiopresident consulteerde gisteren Arnaldo Otegi, de leider van de nationalistische partij Batasuna, over zijn plannen tot afscheiding. Ibarretxe negeerde daarmee andermaal het rechterlijk bevel van onderzoeksrechter Baltasar Garzón die Batasuna deze zomer illegaal heeft verklaard omdat zij onderdeel zou vormen van een terreurorganisatie.