Het is een feest om supporter van Borussia te zijn

BV 09 Borussia, vanavond tegenstander van PSV in de Champions League, is het bindmiddel van de hele gemeenschap in de Duitse stad Dortmund. Dankzij een uniek Fan-Projekt is Borussia uitgegroeid tot een voorbeeld voor het internationale voetbal.

Voetbalclub Borussia is het bindmiddel van het 650.000 inwoners tellende Dortmund dankzij het concept van voorzitter Gerd Niebaum en manager Michel Meier, die sinds 1986 het beleid van de Bundesligaclub maken. Vóór het duo de leiding had stond Borussia voor hooliganisme, degradatievoetbal, faillissement en een dieptepunt in toeschouwersaantallen. Sinds Niebaum-Meier symboliseert de landskampioen ambiance in de binnenstad, het hoogste toeschouwersgemiddelde van Duitsland, sportief succes, multiculturele integratie onder het motto `Fremde sind Freunde' en vervrouwelijking van het publiek.

In 1987 begonnen stadbestuur (jeugd-, sport-, welzijns- en politiediensten) en voetbalclub (bestuur en spelers) met een Fan-Projekt. Onder impuls van sociaalwerker Rolf-Arne Marewski zou het project uitgroeien tot hét voorbeeld voor Europa. In zijn Fan Laden, de ontmoetingsruimte voor de fans tussen de oude stadskern en het Westfalenstadion, vat hij het tienpuntenprogramma samen.

1. Integratie zonder uitsluiting.

Marewski: ,,Het concept: de uitbouw van een sociaal-pedagogisch en sportief netwerk voor fans. De structuur: een secretariaat, een sportleraar en een welzijnswerker. Het motto: integratie zonder uitsluiting. We hebben ook jongeren uit de hooliganscène geleerd verdraagzaam om te gaan met andersdenkenden en vreemdelingen.''

2. Eigen trefpunt.

,,Borussia zorgde voor huisvesting van de fans in het Westfalenstadion en neemt alle onkosten voor zijn rekening. Sinds 1996 hebben we onze eigen ontmoetingsruimte, Fan Laden, in het centrum van de stad, geverfd in de geelzwarte clubkleuren. De jongeren komen er graag. Het is van hun.''

3. Omschrijving van de fancultuur.

,,Waarom wordt een jongen in de puberteit een Fussballrandale (voetbalvandaal)? Belangrijkste conclusie: een zoektocht naar identiteit. We werken vooral met de échte fans: jongens die zich identificeren met de club en voor wie voetbal heilig is. We drongen door tot de harde hooligankern van het rechts-radicale Borussenfront, een kleine minderheid met neonazi-sympathieën. We benaderden de meelopers om hen langzaam los te weken van het front.''

4. Noodhulp en crisisopvang.

,,Crisisinterventie en onmiddellijke noodhulp! De individuele hulpverlening kreeg een blijvend karakter. Probleemjongeren worstelen vaak met een levenscrisis: niemand wordt geboren als neonazi of als hooligan. Daarnaast boden we `democratische vormingspakketten' aan, in samenwerking met acties van spelers van Borussia tegen geweld en racisme.''

5. Begeleiding van harde kern bij uit- en thuiswedstrijden.

,,Ik ken ze allemaal persoonlijk, de kleine kern van harde jongens. Zonder uitzondering vallen ze elders uit de boot. Het zijn mijn jongens. Ik ben een rolmodel voor hen. Ik schreeuw wat luider dan normaal en dat werkt. Het helpt dat ik een man ben van twee meter en honderd kilo, met een zware motor en een leren pak. Ze zijn op zoek naar persoonlijkheid en geborgenheid. Ik wil jonge mensen strafbladvrij houden. Voetbal kan hen een positieve identiteit geven.''

6. Ontspannings- en vormingsprogramma.

,,In februari organiseerden we een zaalvoetbaltoernooi waarin we de jongeren leerden dat sportieve rivaliteit niet hoeft uit te monden in agressie en geweld, met 65 ploegen. Borussia stuurt spelersdelegaties. Sinds mei is er een gelijksoortig buitenevenement. Dan is het feest in de hele stad. We organiseren regelmatig een multiculturele activiteit, een groot muziek- en theaterevenement, met Dortmundse kunstenaars en zangers. In de zomer bouwden we het straatvoetbaltoernooi uit. Met onze Kids Tour begeleiden we jongeren uit risicogroepen tussen 12 en 16 jaar naar uitwedstrijden van Borussia. Het gebruik van drank en drugs is verboden. We leren hen verdraagzaamheid.''

7. Internationale supportersontmoetingen.

,,Verbroedering voor Europese duels. Na een grondige voorbereiding door medewerkers van beide clubs. De confrontatie met Celtic in 1989 was de eerste keer en verliep voorbeeldig. Later volgden ontmoetingen met fans van Ajax, Auxerre en Manchester United. We creëerden op het oude marktplein een gezellige stemming en een echt feestkader, met artiesten uit de steden van de bezoekende club. De beide clubvoorzitters hielden een lovende toespraak over elkaar en de supporters trokken zingend, arm in arm, in polonaise naar het stadion. Ons uitgangspunt is de positieve benadering van de tegenstander. We leren de andere supporters kennen door een verbroederingsfeest. We sluiten niemand uit, ook de harde kern van hooligans niet.''

8. De vreemdeling als vriend.

,,Contacten tussen Duitse en buitenlandse jongeren bouwen de angst voor het onbekende af, evenals de vijandigheid jegens vreemdelingen. Het moet de opgave zijn van het sociale jeugdwerk om deze jongeren alternatieve actiemogelijkheden te bieden. Vanuit deze optiek organiseerden we in Dortmund de eerste internationale conferentie rond voetbal en racisme in 1997. We ontwierpen een antiracisme-affiche met spelers en kinderen van de verschillende nationaliteiten uit het eerste elftal van Borussia, toevallig net dat jaar winnaar van de Champions League. Het Fan-Projekt ontving de prijs van SOS-Rassismus. Onze dagelijkse strijd tegen geweld, intolerantie en racisme bij jonge fans werd geprezen. We lanceerden de campagnes `Straatvoetbal verbindt jeugdculturen' en `De vreemdeling als vriend'.

9. Nationaal concept.

,,Op basis van een rapport van mij werd in 1993 het Nationale Konzept für Sport und Sicherheit ontworpen voor het hele land. De kosten worden verdeeld: eenderde voetbalbond, eenderde federale overheid en eenderde deelstaat.''

10. Voetbal als forum voor sociale communicatie.

,,Niebaum, de voorzitter van Borussia, prijst het idee aan van Fussball als Forum Sozialer Kommunikation. Borussia Dortmund organiseerde de verbinding tussen economie, politiek en het sociale en culturele leven door het voetbal. Gevolg: meer vrouwen in het stadion, een zeer divers publiek en Borussia als club van de hele gemeenschap. Er is steun van de voetbalbond, het Jugendamt van de stad, de politie, Borussia, het ministerie voor Vrouwen, Jeugd, Familie en Gezondheid van Nordrhein-Westfalen en sponsors uit Dortmund. Dit brede samenwerkingsverband maakte het Fan-Projekt tot een succes.''

    • Raf Willems