Ex-minister van Polen ontzet over Nederland

De Poolse oud-minister van Buitenlandse Zaken Bronislaw Geremek noemt het Nederlandse debat over de uitbreiding van de Europese Unie ,,egoïstisch, kortzichtig en onacceptabel''. Gemerek, éminence grise van de Poolse buitenlandse politiek en hoogleraar Europese betrekkingen in Warschau, kleurt van opwinding als hij onder woorden brengt wat hij vindt van de recente ontwikkelingen in Nederland en de opstelling van met name de VVD, die Polen niet `klaar' acht voor toetreding tot de EU. Het is niet zijn stijl om harde taal te spreken, maar hij kan niet anders.

,,Ik ben verbijsterd'', zegt hij. ,,Nederland was altijd onze grote steun en toeverlaat. Voor 1989 kon de vrije vakbond Solidariteit altijd op Nederland rekenen. Na 1989 was Nederland een van de eerste om ons bij te staan bij de aanpassingen die nodig waren om ons voor te bereiden op een nieuwe toekomst. In het oosten van Polen werden staatsboerderijen met Nederlandse steun ontmanteld en omgevormd.''

Nederland had voor de Poolse toetreding tot de EU zelfs een speciale samenwerkingsvorm ontworpen: het zogenoemde Utrecht-proces: een soort Europese `bijles' speciaal voor Polen, door middel van samenwerking tussen ministeries, maatschappelijke organisaties en deskundigen. ,,Jarenlang heb ik daar al mijn energie aan gegeven. We wisten allemaal dat de uitbreiding een moeilijke zaak zou worden, dat het pijn zou doen. Maar we waren er ook allemaal van overtuigd dat het goed zou zijn voor Europa. Nederland was voor ons menselijk en politiek altijd de beste partner.''

Geremek hoopt dat de ophef die de EU-uitbreiding plotseling in politiek-Den Haag veroorzaakt later ,, een korte periode van misverstand'' zal blijken. Maar zeker is hij allerminst. Hij stelt vast dat er een populistische manier van denken in de Nederlandse politiek is geslopen. ,,En dan heb ik het niet alleen over de LPF, maar over alle politieke groeperingen en individuen die de EU zo benaderen.''

Geremek knikt een beetje ontdaan op de vraag of hij binnen het Utrecht-proces tussen de Nederlandse en de Poolse vertegenwoordigers ook te maken heeft gehad met de toenmalige minister van Financiën, Gerrit Zalm. Hij begrijpt niet dat een bredere visie op Europa nu ineens plaats moet maken voor ,,kortzichtig, plaatselijke egoïsme'', en hij kan zich gewoon niet voorstellen dat Nederland zo naar de toekomst van Europa zal blijven kijken. ,,Deze populistische manier van denken zet niet alleen de Pools-Nederlandse betrekkingen onder druk. Zij bepaalt ook de wijze waarop de Nederlandse samenleving zich bezighoudt met de toekomst van Europa.''

Geëmotioneerd staat professor Geremek (70) op om zijn studenten aan het Europe College les te geven, in `Europese beschaving'.

www.nrc.nl: dossier Uitbreiding EU