Blair wil vrede in Kashmir en ook wapens verkopen

De Britse premier Tony Blair combineert zijn rol van vredestichter met die van wapenhandelaar. Tijdens recent crisisberaad met de Indiase premier Atal Behari Vajpayee over de spanningen met Pakistan over de omstreden deelstaat Kashmir vroeg Blair hem ook Britse straaljagers ter waarde van een miljard pond (1,6 miljard euro) te kopen.

Tussen de kernmachten India en Pakistan dreigde eerder dit jaar oorlog over Kashmir. Pas vorige week besloten beide landen een deel van hun troepen langs de grens terug te trekken, maar niet langs de bestandslijn in Kashmir.

De straaljagers van het type Hawk, die Blair in de aanbieding heeft, zijn formeel trainingsvliegtuigen, maar eerdere omstreden verkopen van het toestel aan Indonesië hebben aangetoond dat ze eenvoudig voor militaire doeleinden zijn om te bouwen. Pakistan heeft eerder Britse gevechtshelikopters gekocht.

Het nieuws over de informele bespreking, afgelopen zaterdag, werd gisteren onthuld door The Guardian. Downing Street zei gisteren ,,geen excuses te maken voor een legitieme defensie-industrie'' en de verkoop van de vliegtuigen ,,aan een democratisch land als India''. Maar de liberale oppositie zegt dat Blair de geloofwaardigheid van zijn buitenlands beleid ondermijnt. ,,Welke morele autoriteit heeft de Britse regering als ze India vraagt zich in te houden over Kashmir, terwijl ze dat land op hetzelfde moment aanmoedigt Hawks te kopen'', aldus Menzies Campbell, defensiewoordvoerder van de Liberal Democrats. Ook binnen de Labourfractie neemt de onrust toe over Blairs dubbelrol.

De Britse regering lobbiet al meer dan tien jaar bij de Indiase regering over de aankoop van veertig tot zestig Hawks namens het grootste Britse defensieconcern, BAE Systems. Het Verenigd Koninkrijk is na de Verenigde Staten en Rusland de grootste wapenexporteur ter wereld.

De regering-Blair, die in 1997 aantrad met de belofte van een ,,ethisch buitenlands beleid'' is sindsdien in verlegenheid gebracht over wapenleveranties aan dubieuze partijen en landen. Eerder dit jaar ontstond tumult over de leverantie van Britse elektronische vizieren voor Amerikaanse F-16-straaljagers, die aan Israël zouden worden geleverd. Israël heeft met dat type aanvallen uitgevoerd op Palestijnse doelen.

,,Als wij het niet doen, levert iemand anders ze wel'', motiveerde premier Blair destijds de transactie, die door linkse politici en door enkele kranten als cynisch werd veroordeeld. Blair drukte twee jaar geleden ook de verkoop van onderdelen voor Hawks aan Zimbabwe door.

De regering-Blair zegt strengere regels voor wapenhandel aan Derde Wereldlanden na te streven, maar in praktijk komt daar weinig tot niets van terecht, zei Dan Plesch, een onderzoeker bij het Royal United Services Institute (RUSI), een militair-politieke denktank in Londen.

Een nieuwe wet op wapenexporten, die nu wordt afgerond, maakt parlementaire controle zwakker en geeft wapenhandelaars vrij baan als ze buiten de Britse grens opereren. De nieuwe wet zit ,,zó vol gaten dat het een exportbevorderende wet is'', aldus Plesch.