Vinnige vaart in tragikomedie Ayckbourn

Moeder is jarig, en dus wordt er weer eens een etentje in restaurant Essa de Calvi georganiseerd, met de zonen en hun partners. De oudste zoon is sinds kort weer terug bij zijn vrouw en de jongste heeft net een nieuwe vriendin, dus dat komt goed uit. Maar toch heeft niemand in de gaten dat hier sprake is van een geluksmoment – dat wrange besef komt later pas, als het te laat is. Alan Ayckbourn mag zich nu eenmaal graag vilein-vrolijk maken over zo'n middenklasse-gezin. Ook in Time of my life (1992), hier gespeeld als Momenten van geluk, trekt hij de gedekte tafel trefzeker onderuit.

Al snel blijkt dat dit in affreus oranjebruin ingerichte restaurant voor het gezin een vaste pleisterplaats vormt. Ayckbourn excelleert graag in inventieve constructies, en ook hier: terwijl dat ene verjaardagsetentje aan de grote tafel zich voortsleept naar een langzaam maar zekere anticlimax, zien we aan andere tafeltjes scènes die de voorgeschiedenis en de nasleep tonen. Daartoe is in deze Van den Ende-productie een draaischijf gefabriceerd, die steeds het juiste tafeltje met de juiste gezinsleden naar voren tovert. Op de achtergrond zitten vader en moeder dan in het zwart, en op de voorgrond ontvouwt zich het liefdesleven van de zonen (of het gebrek daaraan).

Dat is amusant, want Ayckbourn weet hoe hij een intrige moet doseren, en als altijd spreken zijn personages in bitse zinnetjes, die door Coot van Doesburgh levendig en kleurrijk werden vertaald. Maar kennelijk was Ayckbourn ook zo blij met zijn constructievondst, die hij ditmaal niet goed maat wist te houden. Vooral na de pauze weet hij van geen ophouden meer – wéér een scène van vroeger en nog een, terwijl dat dan echt niet meer nodig is.

Momenten van geluk werd in 1995 door Toneelgroep Amsterdam gespeeld met Marjon Brandsma en Peter Oosthoek als de ouders. Nu spelen Pleunie Touw en Rik van Uffelen die rollen. Touw weet als weinig anderen raad met zo'n snibbig mens. ,,Oja, gezellig,'' zegt ze, en zelden klonken die woorden zo ijselijk. ,,God, wat ben ik depri,'' teemt ze even later met een dikke tong van de drank. ,,Hoe kom ik nou toch zo depri?'' Van Uffelen houdt de zaak aanvankelijk nog bij elkaar, als een rechtschapen vader die de lieve vrede zoekt, maar zijn toon wordt steeds korzeliger. Samen zijn ze aan elkaar gewaagd.

En in de vinnige vaart, die regisseur Berend Boudewijn aan de voorstelling gaf, kleuren ook de meeste anderen hun rollen mooi in. Mark Ram maakt een komisch nummer van de bedremmelde jongste zoon, Angela Schijf is grappig als zijn vriendin en Vera Mann zet een getourmenteerde schoondochter neer. Alleen de oudste zoon (Jasper Boeke) gesticuleert wel erg heftig, net als Ad Knippels in alle ober-rollen. Maar dat laatste zou ook aan Ayckbourn kunnen liggen, die als slapstick-effect steeds verschillende obers laat opdraven. Misschien uit angst dat we zijn tragikomische familiedrama anders te ernstig zouden nemen.

Voorstelling: Momenten van geluk (Time of my life) van Alan Ayckbourn, door Joop van den Ende Theaterproducties. Spelers: Pleunie Touw, Rik van Uffelen, e.a. Vertaling: Coot van Doesburgh. Decor: Misjel Vermeiren. Regie: Berend Boudewijn. Gezien: 20/10 in De Vest, Alkmaar. Tournee t/m 22/2. Inl. (0900) 3005000, www.musicals.nl

    • Henk van Gelder