Saddam als het braafste jongetje van de klas

Saddam Hussein is een charme-offensief begonnen in eigen land. De gevangenen mogen gaan.

Met zijn algemene amnestie voor alle gevangenen heeft de Iraakse president Saddam Hussein gisteren opnieuw laten blijken te beseffen dat het de Verenigde Staten volstrekt ernst is, met hun dreigementen hem ten val te brengen als hij niet aan de eisen van de internationale gemeenschap toegeeft.

Wat Saddam betreft is zijn tijd nog lang niet gekomen. Het braafste jongetje uit de klas is hij tegenwoordig. Eisen de VS stopzetting van de schendingen van de mensenrechten die Saddams bewind zo kenmerken? Terwijl ze over hun grote liefde voor Saddam zingen komen de gevangenen uit de gevangenissen naar buiten. Willen de Verenigde Naties dat hun wapeninspecteurs naar Irak terugkeren om hun werk voort te zetten? Hoewel Iraakse leiders vier jaar lang hun terugkeer in alle toonaarden voorgoed hebben afgewezen, werd dat standpunt een maand geleden van de ene op de andere dag verlaten. Onbelemmerde toegang krijgen de inspecteurs, zo werd aangekondigd. Al bezit Irak natuurlijk helemaal geen verboden wapens, onderstrepen zijn leiders.

Zelfs de zogeheten presidentiële plaatsen, die zo soeverein zijn dat hun inspectie begin 1998 via een crisis, waaraan VN-secretaris-generaal Kofi Annan nog te pas moest komen, aan hele speciale voorwaarden moest worden gebonden, zijn zo onschendbaar niet meer. Onlangs liet de Iraakse VN-ambassadeur tegenover een Amerikaanse televisiezender doorschemeren dat de presidentiële plaatsen, honderden gebouwen met een totale oppervlakte van 32 vierkante kilometer die heel wat massavernietigingswapens zouden kunnen herbergen, ook gewoon geïnspecteerd kunnen worden. Een nieuwe resolutie, die het inspectieregime aanscherpt, vinden de Irakezen ,,niet nodig'' omdat ze toch onvoorwaardelijk akkoord zijn gegaan met hervatting van de inspecties, zo zei vice-premier Tariq Aziz vrijdag nog. Maar het is niet te verwachten dat Bagdad een nieuwe resolutie van de VN-Veiligheidsraad als die in de komende dagen wordt aangenomen, naast zich neer zal leggen. Saddam is niet van plan zijn hoofd op het hakblok te leggen.

In die sfeer overhandigde Irak gisteren Koeweit ook het eerste deel van twee ton aan officiële documenten die het roofde na de bezetting van Koeweit in 1990. De eerste dertig dozen zijn teruggegeven. Volgens een Koeweitse zegsman had Irak vorig jaar nog meegedeeld dat het absoluut geen idee had waar het Koeweitse nationale archief was gebleven.

De Koeweiti's hopen dat de honderden Koeweitse gevangenen die nog vermist worden, eveneens dezer dagen komen opdagen. Misschien vinden de Iraakse autoriteiten hen wel in de gevangenissen die zij nu leegmaken – althans zeggen leeg te maken – in het kader van Saddams ,,volledige en complete en definitieve amnestie''. [Vervolg IRAK: pagina 5]

IRAK

Nu is Saddams positie in het geding

[Vervolg van pagina 1] De coöperatieve houding van Saddam steekt opvallend af tegen die tijdens de Golfcrisis van 1990-'91.

Direct na de Iraakse bezetting van Koeweit kondigde de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties een totaal handelsembargo tegen Irak af om het te dwingen het emiraat weer te ontruimen. Aanvankelijk bestond er internationaal behoorlijk wat vertrouwen in de sancties als werktuig om Irak weer uit het emiraat weg te krijgen: het land werd immers volstrekt drooggelegd.

Toen de Iraakse leider zich niet liet vermurwen, en de internationale gemeenschap zich tot een oorlog tegen hem begon op te maken, oefenden veel internationale persoonlijkheden – in Europa (oud-Bondskanselier Willy Brandt) maar ook in de VS (Oud-president Jimmy Carter) – nog druk uit om de sancties langer kans te geven hun werk te doen.

Irak werd uiteindelijk Koeweit uitgeslagen; de sancties bleven om Saddam te dwingen mee te werken met zijn ontwapening. De sancties zijn nog steeds van kracht. Het doorslaggevende verschil met de huidige situatie: indertijd waren Saddam en zijn bewind zelf niet in het geding; het ging alleen om beëindiging van de bezetting van Koeweit.

De buitenwereld, de Verenigde Staten voorop, is intussen behoorlijk sceptisch over de duurzaamheid van de nieuwe Iraakse bereidheid om mee te werken. Hoe lang is die houdbaar?

Met enige waarschijnlijkheid kan worden gezegd: zolang Saddam denkt dat hij er niet onderuit kan.

    • Carolien Roelants