Gaten in Chinees web

Internetgebruikers in China hebben het niet gemakkelijk. De overheid doet er alles aan om de toegang tot het net te beperken. Websites worden geblokkeerd, e-mail onderschept, internetcafés gesloten, hackers ter dood veroordeeld. In september werden de zoekmachines Google en Altavista geblokkeerd. De laatste maatregel van de Chinese regering om internetgebruik te beperken is een verbod voor minderjarigen om internetcafés te bezoeken.

Toch stijgt het gebruik van internet in China gestaag. Dankzij dalende telefoontarieven en computerprijzen is China in korte tijd het op één na grootste internetland geworden. 45 miljoen Chinezen internetten volgens het China Internet Network Information Center (CNNIC), dat de Chinese domeinnamen uitgeeft, regelmatig. Dat is 3,6 procent van de bevolking van 1,4 miljard mensen. Bijna de helft van de Chinese internetgebruikers zijn studenten en hoogopgeleide werknemers. Jongeren in de leeftijd van 18-24 jaar maken eenderde van de internetpopulatie uit. 12 miljoen studenten hebben toegang tot het net via een nieuw universiteitsnetwerk.

De censuur van de Chinese overheid, gericht tegen uiteenlopende groepen als politieke dissidenten, Tibetaanse ballingen, Falun Gong-aanhangers en academici, werkt redelijk goed, zegt het Amerikaanse onderzoeksinstituut RAND in het rapport `You've got dissent! Chinese dissident use of the internet and Beijing's counterstrategie'. Het 130 pagina's tellende rapport is gebaseerd op interviews met Chinese ambtenaren in Washington en Peking en gesprekken met Chinese dissidenten, academici in China en het buitenland en leden van Falun Gong.

Door een combinatie van technische (filteren, blokkeren) en juridische maatregelen (wetgeving, arrestaties) en ouderwetse onderdrukking (spionage, invallen) slaagt het communistische regime er in om onwelgevallige informatie ontoegankelijk te houden voor de meerderheid van de internetgebruikers. ,,People are used to being wary, and the general sense that you are under surveillance acts as a disincentive. The key to controlling the net in China is in managing people, and this is a process that begins the moment you purchase a modem'', zegt een anonieme ambtenaar van het bureau van Openbare Veiligheid in het RAND-rapport.

De opkomst van het internet heeft wel de ,,dynamiek tussen Peking en de dissidentengemeenschap verandert'', aldus `You've got dissent!' (De titel van het rapport is een woordspeling op de titel van de bekende Amerikaanse internetfilm You've got mail.) Door publicaties op websites en in e-mailnieuwsbrieven worden lokale kwesties opeens op nationaal of internationaal niveau besproken. Dissidenten hebben ook meer onderlinge contacten en meer contact met sympathisanten en ballingen in het buitenland.

In de nabije toekomst zal de censuur afnemen, voorspelt RAND. Door het snel groeiende aantal internetgebruikers wordt spionage moeilijker. Internet is bovendien goed voor de economie. De Chinese economie groeit sterk en ict is een belangrijke economische factor geworden. Wat ook helpt tegen de censuur zijn peer-to-peer programma's als Triangle Boy en Peekabooty. Deze Napsterachtige programma's, die in het westen ontwikkeld worden, bieden beveiligde toegang tot verboden websites en andere online informatie.

Triangle Boy is ontwikkeld door SafeWeb, een Amerikaans bedrijf dat privacy- en beveiligingssoftware maakt. Met een subsidie van de CIA en de radiozender Voice of America wil SafeWeb de vrijheid van meningsuiting op internet bevorderen.

De Triangle Boy-software wordt geïnstalleerd door gebruikers met onbeperkte internettoegang. Een Chinees met beperkte internettoegang logt in op een pc met Triangle Boy en kan via een omweg de sites bezoeken die hij wil. Het internetverkeer van de Chinees wordt op een beveiligde manier via de pc met Triangle Boy doorgestuurd naar een server van SafeWeb.

Wie geen prijs stelt op een virtuele samenwerking met de Amerikaanse spionagedienst en de chauvinistische omroep kan Chinezen helpen met twee andere programma's: Peekabooty en Six/Four. Deze programma's zijn ontwikkeld door hacktivisten, hackers die op internet actie voeren voor de vrijheid van informatie.

Websites: www.cnnic.net.cn/e-index.shtml; www.rand.org; www.rand.org/publications/ MR/MR1543; cyber.law.harvard.edu/filtering/ china/test; www.hrw.org/backgrounder/asia/ china-bck-0701.htm; www.safeweb.com/tboy_service.html; www.peek-a-booty.org; www.hacktivismo.com

[klaver@nrc.nl]

    • Marie-José Klaver