Computer put Kramnik uit: remise

Niet met een klap maar met een zachte fluistering eindigde zaterdag in Bahrein de match tussen Vladimir Kramnik en de computer Deep Fritz. De achtste partij werd na 21 kalme zetten remise en de eindstand daardoor 4-4.

Er viel al aan het begin van de partij te vermoeden dat er weinig opwindends zou gebeuren. Kramnik had twee dagen eerder gezegd dat een goede nachtrust erg belangrijk zou zijn. Wie zich zorgen maakt of hij wel goed zal slapen, slaapt slecht en toen zijn secondant Christopher Lutz bij het betreden van de toernooizaal liet weten dat de baas inderdaad niet goed had geslapen, kon dat worden opgevat als de aankondiging van een vroegtijdige remise. Kramnik probeerde met wit nauwelijks te winnen en stelde zich tevreden met een minimaal voordeeltje dat garandeerde dat zijn remiseaanbod niet geweigerd zou worden.

Na afloop zei Kramnik dat hij uitgeput was. Hij loofde het sterke spel van Fritz en de gastvrijheid van het koninkrijk Bahrein en liet weten dat hij daar graag nog eens een revanchematch zou spelen.

Over zijn gelijkspel zal Kramnik niet tevreden zijn, maar het prijzengeld kan de geslagen wonden verzachten: Kramnik krijgt 800.000 dollar mee en het team van Fritz 200.000 dollar, die zoals al van tevoren was afgesproken naar een liefdadig doel gaan. Het goede doel blijkt het European Youth Chess Initiative te zijn, een organisatie waarvan niemand in de schaakwereld ooit had gehoord en die misschien speciaal voor deze gelegenheid is opgericht.

Het financieel gewin voor Fritz ligt in de wereldwijde reclame door zo'n match, die altijd veel meer publiciteit krijgt dan een gewone schaakwedstrijd tussen mensen. Toen Kasparov in 1997 van Deep Blue had verloren steeg de waarde van de aandelen IBM met 250 miljoen dollar. Zo'n grote sprong zal de kleine firma Chessbase niet maken, maar de niet geringe investeringen in de match zullen zeker worden terugverdiend. Dat is ook verdiend, want Deep Fritz speelde in de tweede helft werkelijk goed.

Als een mens een partij tegen een computer wint, ziet dat er altijd uit als een normale schaakpartij waarin de winnaar zijn strategische overmacht met vaste hand uitbuit. In het omgekeerde geval, als de computer wint, lijkt het toeval. Een dom ongelukje heeft de normale gang van zaken verstoord. Dat is gezichtsbedrog, want zulke schijnbare toevalligheden komen tussen mens en computer zo vaak voor dat je het geen toeval meer kan noemen, maar eerder een ijzeren wet.

Kramnik gaf in de vijfde partij pardoes een stuk weg. Dat doet hij anders nooit. In de zesde partij gaf hij op in een stelling die hij niet verloren zou hebben als hij had doorgespeeld. Dat doet hij anders ook nooit. Niet tegen een mens inderdaad, maar wel tegen een computer. De mens die tegen een computer speelt is als een leeuwentemmer die in normale omstandigheden de leeuw in bedwang kan houden, maar bij het minste gebrek aan concentratie verslonden zal worden. Dat is inderdaad uitputtend en dan kunnen er ook rare dingen gebeuren.

Een mens met de schaakkracht van Kramnik, maar dan iemand die altijd goed slaapt, geen vreemde black-outs heeft en niet uitgeput raakt, kortom een mens zonder menselijke zwaktes, die zou de computer nog steeds ruim verslaan, maar zo'n mens bestaat niet.

Wit Kramnik-zwart Deep Fritz, achtste partij

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 d7-d5 4. Pb1-c3 c7-c6 5. Lc1-g5 Lf8-e7 6. e2-e3 0-0 7. Lf1-d3 Pb8-d7 8. 0-0 d5xc4 9. Ld3xc4 Pf6-d5 10. Lg5xe7 Dd8xe7 11. Ta1-c1 Pd5xc3 12. Tc1xc3 e6-e5 13. Lc4-b3 e5xd4 14. e3xd4 Pd7-f6 15. Tf1-e1 De7-d6 16. h2-h3 Lc8-f5 17. Tc3-e3 Ta8-e8 18. Te3-e5 Lf5-g6 19. a2-a3 Dd6-d8 20. Te5xe8 Pf6xe8 21. Dd1-d2 Remise.

    • Hans Ree