Zwarte Lola

De leukste etalage van Amsterdam is die van Hermanusje van Alles, een drogist die zijn klanten trakteert op woorduitbeeldingen.

Wat is een bebouwde kom? Voor drogist Herman Stafleu is het heel simpel: een ijzeren kom met drie miniatuurhuisjes erin. Het ensemble staat nu, samen met onder meer een zakkenroller (puntzak onder een deegroller), een spoorzoeker (een stuk speelgoedspoorrails met een loep erop) en een eenheidsworst (zes blikjes knakworsten op een rijtje), in de etalage van zijn drogisterij Hermanusje van Alles in de Westerstraat 138 in Amsterdam. Stafleu gebruikt zijn etalage, de leukste van Amsterdam, niet om zijn waren te tonen, maar om met voorwerpen woorden uit te beelden.

Al 25 jaar maakt Stafleu woorden met voorwerpen. ,,Het begon met een kerstetalage'', vertelt Stafleu in zijn drogisterij. ,,Ik had toen een ballentent – een tent met kerstballen – gemaakt voor de etalage. Dat riep zoveel positieve reacties op dat ik er verder mee ben gegaan. Eerst plaatste ik een paar uitbeeldingen in de etalage, maar na verloop van tijd zette ik de hele etalage er vol mee. Nu maak ik elke twee maanden een nieuwe etalage met een stuk of tien uitgebeelde woorden. Mensen maken ommetjes om te kijken wat er in de etalage staat.''

De woorden en begrippen voor zijn etalage haalt Stafleu uit kranten of van straat. ,,Ik noteer steeds woorden die ik kan gebruiken'', zegt hij. ,,Die stop ik in mijn eigen ideeënbus. En in speelgoedwinkels, feestwinkels en op rommelmarkten koop ik van alles wat ik eventueel kan gebruiken. Soms gebeurt het dat ik met die voorwerpen aan het schuiven ben en dan op een woord kom. In de loop van de 25 jaar ben ik erin getraind om woorden heel letterlijk te nemen.''

Zelf vindt Stafleu sommige van zijn woorduitbeeldingen geslaagder dan de andere. ,,Er zijn er bij die ik zelf flauw vind'', vertelt hij. ,,Ik heb eens `onderbroekenlol' gemaakt: een onderbroek met de woorden `hi ha ho' erop. Die vind ik zelf niet zoveel aan. Maar ik wist dat het publiek het zou waarderen en heb hem toen toch gemaakt. Zelf vind ik `wereldburger' wel goed: een hamburgerbroodje met een klein globetje ertussen. In het algemeen geldt: hoe letterlijker de uitbeelding, des te beter. Het moet niet vergezocht zijn. `Slijptol' – een tol met een puntenslijper erop – vind ik eigenlijk te vergezocht.''

Sinds enkele jaren verkoopt Stafleu met succes foto's van zijn woorduitbeeldingen. Ook verkoopt hij voor 2,25 euro Zwarte Lola's, zwartgeschilderde afwasborstels van het bekende merk Lola. ,,Zwarte Lola was in de jaren vijftig de eerste zwarte hoer in Amsterdam. Ik heb eens een zwarte Lola-borstel als Zwarte Lola in de etalage gehangen. Iemand wilde dat ding kopen en sindsdien sta ik iedere zaterdag twintig van die borstels zwart te schilderen. Ik heb er al 5.000 van verkocht.''

    • Bernard Hulsman