Zelfmoord 2

Rondom het zelfgewilde einde is meer dan depressie. In tegenstelling tot wat Zwagerman wil doen geloven, bedoelde Huib Drion met zijn `pil' niet een oplossing aan te reiken voor depressieve mensen, ook niet depressieve ouderen. Integendeel, Drion vindt depressie één van de haken en ogen aan zijn voorstel om een dodelijk middel vrij beschikbaar te stellen. Mede vanwege depressie wil Drion de beschikbaarheid van zo'n middel beperken tot oude mensen. Niet dat zij niet depressief kunnen zijn, in die zin houdt hij een deel van zijn probleem, maar wel omdat er vaker een heel ander levensgevoel een rol speelt, al of niet in combinatie met depressie. En wel het levensgevoel dat het leven geleefd is. Dat gevoel vertaalt zich bij een aantal mensen in onthechting: de ervaring los te raken van het leven, natuurlijke onthechting.

Op veertigjarige leeftijd komt onthechting ook voor maar zal dat in de regel een traumatische onthechting zijn, in elk geval een niet-natuurlijke.

Bij die natuurlijke onthechting kan het verlangen te sterven ontstaan en daarmee de vraag om een humaan middel. Dat verlangen kan ook een sluimerend bestaan leiden maar opvlammen als duidelijk wordt dat de laatste bocht ook nog in storm en wind zal moeten. Bijvoorbeeld door toenemende aftakeling en afhankelijkheid of depressie. In het laatste geval kan behandeling hooguit het leven in onthechting terugbrengen. In rede kan dan niet van een succesvolle behandeling worden gesproken.

Ik zeg hiermee niet dat behandeling van depressie bij ouderen zinloos is. Wel dat het zinloos kan zijn en dat inzicht in het onderliggende levensgevoel of persoonlijke waardering van bijvoorbeeld aftakeling die kwalificatie kan onderbouwen.

Deze exercitie wil duidelijk maken dat niet kan wat Zwagerman wel doet: particuliere ervaringen genereren. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat vooruitzichten niet, zoals Zwagerman beweert, per definitie onzeker zijn, maar individuele situaties voldoende inzicht en dus grond kunnen bieden voor doorhakken van knopen, ook die van stervenshulp.