IJsvrij fjord voor Keiko gezocht

Keiko, de vrijgelaten orka uit de `Free Willy'-films, dook op in Noorwegen en moet nu ijsvrij overwinteren, schrijft Michiel van Nieuwstadt.

Het geval van Keiko is hopeloos. Dat is tenminste het oordeel van de Canadese zeezoogdierspecialist Lance Barrett-Lennard van het Vancouver Aquarium. Volgens hem kan deze tandwalvis (orcinus orka) alleen overleven, maar is het uitgesloten dat hij ooit weer met zijn soortgenoten de wereldzeeën zal doorkruisen. ,,Het gaat er niet om wat de tamme orka wil'', zegt Barrett-Lennard. ,,Het gaat erom wat de wilde orka's willen. We komen langzaam steeds meer te weten over de complexe en hechte sociale structuur van deze dieren. Daar komt een dier van buiten niet zo maar tussen, zeker niet als het meer dan twintig jaar alleen in gevangenschap heeft doorgebracht.''

Afgelopen week is weer een hoofdstukje toegevoegd aan de bewogen levensgeschiedenis van het bijna 25-jarige dier, dat beroemd werd dankzij de drie Free Willy-films (uit 1993, 1995 en 1997). De Noren willen de orka met vissen lokken naar de 's winters ijsvrije baai Taknes, tien kilometer van de fjord Skaalvik waar hij nu is. In Skaalvik kwam Keiko begin september boven water. Daar liet hij zich strelen en mochten menselijke fans met hem meezwemmen en zelfs op zijn rug zitten, totdat de Noorse autoriteiten een verbod instelden op het benaderen van de orka. De nieuwe toenadering van de orka tot mensen was een teleurstelling voor de Stichting Keiko/ Free Willy. Die heeft intussen vier jaar en meer dan tienduizend dollar besteed om van Keiko weer een wilde orka te maken.

Barrett-Lennard heeft ervaring opgedaan met herintroductie bij Robson Bight, een reservaat langs de zalmrijke koude Atlantische stroom tussen Vancouver Island en British Columbia. Afgelopen zomer nog stond in deze Canadese provincie het geval van de tweeënhalfjarige orka Springer in de publiciteit. ,,Deze orka verkeerde in slechte gezondheid'', zegt Barrett-Lennard. ,,We hebben haar een maand verzorgd. Toen we haar daarna bij haar eigen groep probeerden te herintroduceren werd ze aanvankelijk niet geaccepteerd.''

Keiko heeft, in tegenstelling tot Springer, nooit met andere orka's samengeleefd. Hij werd op tweejarige leeftijd gevangen voor de kust van IJsland. Na zijn filmcarrière en een verblijf in een Mexicaans amusementspark werd Keiko in 1998 per vliegtuig teruggebracht naar zijn geboortewater bij IJsland. Na een rehabilitatieprogramma, waarin de orka afviel en leerde vissen, werd hij in juli van dit jaar vrijgelaten. Keiko maakte een tocht van 1.400 kilometer naar het zuiden en koos als nieuwe verblijfplaats de Skaalvikfjord in Noorwegen, uitgerekend een land dat zich niets aantrekt van het mondiale verbod op de commerciële walvisvangst.

    • Michiel van Nieuwstadt