Grieks eiland Tylos lokt toeristen met vogels

Niet het strand of oude cultuurschatten, maar natuur moet het bijna ontvolkte Griekse eilandje Tylos redden, schrijft Frans van Hasselt.

Meteen al bij aankomst blijkt Tylos, drie uur varen met een gewone boot van Rhodos, een bijzonder eiland. Je wordt niet aangeklampt door allerlei vrouwen die je naar kamers willen loodsen. Voor kamerverhuur is er een centraal kantoortje aan de kade en een bord met alle mogelijkheden. Een centraal meisje vraagt je voorkeur – een beetje moeilijk, want die heb je nog nauwelijks – en na een korte bemiddeling val je dan – figuurlijk – in de armen van de vrouw die de gewenste kamer aanbiedt. Want ze staan wel allemaal bij het kantoortje te wachten.

Zo'n perfecte organisatie is ongetwijfeld een van de producten van de burgemeester Tásos Aliféris, die hier al acht jaar de scepter zwaait. Ook het bord met de tekst `Tylos 21ste eeuw', dat bij de haven staat, moet uit zijn denkraam komen. Zijn eiland moet een voorbeeldfunctie krijgen en het spits gaan afbijten als ecologisch verantwoord domein dat niet alleen toeristen aantrekt maar ook de lokalen terughaalt die naar Rhodos en Athene waren vertrokken.

Tylos was, hoewel groter dan het naburige Symi en het beroemde Patmos, altijd uitzonderlijk dun bevolkt. Een jaar of tien geleden was het aantal permanente bewoners teruggelopen tot tweehonderdvijftig. Volgens de burgemeester is het nu weer opgelopen tot zeshonderd, maar de uitslag van de laatste volkstelling is nog niet binnen. In ieder geval is het aantal kinderen ruim verdrievoudigd, van vijftien naar vijftig. Tien jaar geleden hadden ze allemaal met elkaar één schooltje, nu vier – bewaarschool, lagere school, gymnasium en lyceum. En die binden ook heel wat leerkrachten.

GEEN GEBLAF

Eén van de factoren die de bevolking terug doen komen is het toerisme, en dat wordt weer bevorderd doordat de burgemeester heeft gezorgd voor een regelmatige bootverbinding. Een ultramoderne, in Noorwegen vervaardigde catamaran brengt je dagelijks in twee uur van en naar Rhodos, zonder dat het concurrerende Symi wordt aangedaan, maar velen prefereren de aloude, open lijnboot. Vroeger waren juli en augustus de enige maanden waarin spaarzame toeristen het eiland aandeden, maar nu profiteert het van mei tot en met oktober van het `Rhodische' toerisme.

Dit richt zich niet in de eerste plaats op strandgenoegens, en evenmin op klassieke bezienswaardigheden, die er nauwelijks zijn. Het haventje, waaraan veel eilanden hun gezelligheid ontlenen, stelt ook niet zoveel voor, al staat er een groot bord met de boodschap dat hier een `marina' (jachthaven) komt, voor 75 procent te financieren door de Europese Unie.

Nee, de toeristen worden betrokken bij de natuur van het eiland als geheel. Dertig kilometer van de oude, in onbruik geraakte voetpaden zijn alweer voor wandelaars in gebruik gesteld. Deze kunnen genieten van de totale rust. Op alle andere eilanden begint in augustus het geschiet van honderden jagers en het geblaf van hun honden. Op sommige eilanden, zoals Syros, is dit een regelrechte plaag. Tylos heeft echter de aandacht op zich gevestigd door, als eerste disctrict in Griekenland, de jacht eenvoudig te verbieden.

Daarvoor moest wel een juridische strijd worden uitgevochten tegen de `superprefect' van de hele Dodekanesos-archipel, die poneerde dat jacht een recht was voor iedere Griekse burger. De overwinning kwam pas twee jaar geleden. ,,U zult toch nog wel enkele vijanden hebben, de jagers op uw eigen eiland?'', vraag ik de burgemeester op zijn minuscule stadhuisje in Negálo Chorió (Groot Dorp), het in het binnenland gelegen hoofdstadje. ,,Die moeten dan maar naar Symi'', is het antwoord.

Hij vertelt dat er aanvankelijk veel tegenstand kwam van de bevolking omdat de jacht als bron van toeristische inkomsten werd gezien. ,,Jagers kwamen ook op weekeinden in de herfst, als de toeristen waren vertrokken. Maar in de winter bleven ook zij weg. Nu zijn de bewoners gaan begrijpen dat het gewone toerisme veel meer geld in het laatje brengt.''

Nu al ziet men veel meer vogels boven Tylos dan boven andere eilanden en het vasteland. Kwartels en patrijzen, die op hun beurt ook weer roofvogels aantrekken. De patrijs is voor ornithologen een `sluitsteen-vogel', een centraal onderdeel van de vogelfauna. Zelfs de zeer zeldzame lammergier zou alweer boven het eiland zijn waargenomen.

GRIEKSE DORPSPOLITIEK

Het jachtverbod verschaft Tylos ook bijzondere goodwill bij EU-autoriteiten in Brussel; goodwill die helaas niet geldt voor Griekenland als geheel. Volgend halfjaar, nog wel tijdens het Griekse voorzitterschap, zal Athene vrijwel zeker worden veroordeeld en beboet omdat het ministerie van Landbouw zich deze winter niet houdt aan de Brusselse restricties inzake de jacht, die vooral de maand februari gelden. De lokale verkiezingen van het afgelopen weekeinde en dit weekeinde spelen daarbij een rol. Er zijn 300.000 jagers met stemrecht in dit land en ze hebben zelfs een eigen partijtje.

De burgemeester van Tylos heeft de verkiezingen afgelopen weekeinde gewonnen met een ruime meerderheid van 418 tegen 253 stemmen. Anders dan in 1998 had hij wel een directe tegenstander. Overal waar ik kom wordt de loftrompet gestoken van `de dokter' zoals hij wordt genoemd. Vijftien jaar geleden vestigde hij zich als arts op het eiland, zelf afkomstig van de Nani, een zuidelijk schiereiland van de Peloponnesos. Alle Tyloten zijn z'n patiënten, en hij heeft ook een teletherapeutisch systeem ingesteld waarbij advies over elektrocardiogrammen en dergelijke kan worden aangevraagd van ervaren medische instituten in Athene, zodat men daar niet meer voor elk wissewasje zelf heen hoeft te gaan.

De tegenkandidaat van rechts woont niet eens op het eiland, hij is een Athener. Maar hij is wel op het eiland geboren. Of dat nog een rol heeft gespeeld in zijn verkiezingsnederlaag? Op de laatste morgen van mijn verblijf ontdekte ik de oppositie. Met de enige taxi – in de hoogzomer zijn er twee – reed ik naar Nikró Chorió (Klein Dorp), een afschrikwekkend voorbeeld van de ontvolking die Tylos de vorige eeuw heeft getroffen. Het dorp, dat helemaal niet zo klein is, wordt alleen nog maar door geiten bevolkt (en door vliegen). Het was een spookachtig gezicht. De kerk in het midden wordt wél onderhouden en viert elk jaar feest op Maria Hemelvaart (15 augustus). Verder functioneert 's avonds een disco temidden van de dan geïllumineerde ruïnes van het dorp.

Nadat ik een half uur de totale eenzaamheid op me had laten inwerken kwam de de taxichauffeur me volgens afspraak weer ophalen. We raakten nu echt aan de praat, vooral over de geiten die veelvuldig de verharde weg oversteken. ,,Het hele eiland is ervan vergeven'', bromde de chauffeur ,,ze vreten alles op''. ,,De burgemeester heeft me ook al verteld dat hun aantal verminderd moet worden'', zei ik. ,,Heeft hij geen plan?'' Nee, antwoordde de chauffeur. ,,Die manioot heeft het alleen over ecologie.''

Ik vergat de chauffeur te vragen of hij ook jager was. Kan deze man als bezitter van de enige taxi geen politieke rol spelen, vroeg ik, eenmaal terug in het dorp. ,,Nou ja, hij moet wel'', krijg ik te horen. ,,Hij is de neef van de tegenkandidaat.''

    • Frans van Hasselt