De komende opstand

Er is een schrijnend tekort aan leraren. Dus gaat men op zoek naar mensen van buiten de sector. Daar is niks mis mee, integendeel. In het verleden gebeurde dat ook en het is alleen maar jammer dat dit een tijd lang niet het geval is geweest.

Die mensen komen uiteraard alleen maar als je hen arbeidsvoorwaarden biedt die aantrekkelijker zijn dan die ze nu kennen. Nu heeft het onderwijs een aantal immateriële voordelen, zoals lange vakanties, en vrij als de kinderen vrij zijn; in deze tijden van kostbare kinderopvang geen geringe voordelen. Maar dit blijkt niet voldoende. De salarissen in het onderwijs zijn namelijk te zeer achtergebleven bij die van vergelijkbaar opgeleiden in andere sectoren. Dus heeft men besloten de salarissen te verhogen, zou je denken. Maar de Zoetermeerse logica en de dubbeltje-op-de-eerste-rang onderwijspolitiek willen daar niet van weten. Dus wat gebeurt? Scholen mogen zij-instromers een hoger salaris betalen, afgestemd op wat ze daarvoor elders verdienden.

Er komt iemand van buiten die nog een en ander moet leren en daartoe begeleid wordt door meer ervaren krachten. En die nieuwkomer krijgt meer betaald dan zijn begeleiders. Vertaalt u dat nou eens naar uw eigen werkkring. Dat zou toch overal resulteren in opstand en weggaan? U zou informeren naar de geestelijke gezondheid van wie dit bedacht heeft en u zou onmiddellijk lid worden van een vakbond. Want die zal iets zo stapel krankzinnigs natuurlijk nooit goedkeuren.

Maar in de curieuze wereld van het onderwijs waar alles anders is dan in de gewone grote-mensenwereld is het personeel zo murw gebeukt dat het zelfs bij iets zo onredelijks niet in opstand komt. Daar zijn de bonden zo zeer de weg kwijt geraakt, dat ze met iets zo absurds akkoord gaan. Staken en de lolbroekerij met petjes en vlaggetjes bewaren ze voor andere gelegenheden.

Je zou verwachten dat leraren die dit meemaken, collectief ontslag zouden nemen om pas weer in dienst te treden als zij allen dezelfde toeslag op hun huidige salaris zouden krijgen als de toeslag waar de nieuwkomer mee wordt binnengehaald. Waarmee hun aller salarissen marktconform worden en niet alleen dat van de nieuwkomer. Dit zouden zelfbewuste werknemers doen.

De leraren die, inmiddels zo'n jaar of vijftien geleden, na het Hos-akkoord het onderwijs zijn binnengekomen hebben allerberoerdste tijden gekend. Ze kregen minder betaald dan hun oudere collega's, moesten ieder jaar afwachten of hun aanstelling werd verlengd, en kregen de lastigste klassen en uren. Altijd zijn ze onderbetaald. Tot op de dag van vandaag. Dit laatste bewijst het simpele feit dat er niet voldoende mensen te vinden zijn die voor het salaris dat zij verdienen hetzelfde werk willen doen. Nadat de Na-Hossers dus eerder hebben mee moeten maken dat ze slechter werden beloond dan hun voorgangers, ervaren ze nu een vergelijkbare achterstelling ten opzichte van de nieuwkomers na hen.

Je zou verwachten dat deze geschiedenis leraren strijdbaar had gemaakt, maar daar lijkt het niet op. En toch. Ik voorspel hier dat het wel degelijk binnenkort tot een uitbarsting komt.

Nu lees ik overal de klacht dat scholen niet zo happig zijn op zij-instromers. Logisch want dat geeft scheve gezichten en op termijn dus ongetwijfeld veel gelazer. Onlangs hoorde ik van een rector die zij-instromers vroeg niet over hun salaris te praten. Moet u zich voorstellen wat een beklemmende sfeer dat moet geven. In zo'n situatie is maar weinig nodig om de vlam in de pan te doen slaan.

prick@nrc.nl