`Als je ze nodig hebt, is de pot leeg'

Berend Daanje (69) en Aagje Daanje-Krol (67) wonen in een kleine boerderij aan het Noorderdiep, vroeger een van de twee turfkanalen van Valthermond, nu een straatweg. Berend Daanje gaat net de deur uit, hij moet een boer uit de buurt helpen bij het rooien van de aardappels. ,,Hij heeft nog vierentwintig rijtjes in de grond staan. En het is nu droog.'' Aagje Daanje zit in de keuken, tevens huiskamer. Af en toe kijkt ze even naar de televisie, naar de uitvaart van prins Claus. In de bijkeuken is de hulp aan het stofzuigen. ,,Die is van de thuiszorg'', zegt Aagje Daanje. ,,We hebben recht op twee keer viereneenhalf uur huishoudelijke hulp in de week, want ik heb botontkalking en ik heb twee keer een hartinfarct gehad.''

Berend Daanje kwam op zijn tweeënveertigste in de WAO terecht. Hij was dragline-machinist bij een loonbedrijf, maar hij kreeg griep, en dat werd een longontsteking, en toen een hersenvliesontsteking, en er kwam nog de bof bij, en zijn lever raakte aangetast.

Aagje Daanje heeft niet gestemd op 15 mei. ,,Ik had er geen zin aan.'' Berend Daanje stemde op de LPF. ,,Hij vond Fortuyn een goeie zaak'', zegt Aagje Daanje. ,,Er komen hier veel te veel van die asielzoekers en dat spul. En wij kunnen nooit wat krijgen van de gemeente.'' Op een keer, vertelt ze, kwam ze voor subsidie voor de verbouwing van hun huis. Haar moeder kwam bij hen wonen, hun jongste zoon was nog thuis en ze hadden maar één slaapkamer. ,,Wat denk je'', zegt ze. ,,Was de pot nét leeg. Ze konden wel wat geven voor een buitenmuur, maar niet voor slaapkamers.'' En dan gaat dit jaar ook nog de belasting omhoog, want de gemeente heeft schulden. ,,Dat moeten wij met elkaar betalen. Wij worden gestraft voor hun fouten.''

Of haar man nu weer op de LPF gaat stemmen weet ze niet. ,,Ze zijn geloof ik aan het kribben, hè?'' Ze volgt dat allemaal niet zo, zegt ze. Den Haag is erg ver weg. ,,Wij komen eigenlijk nooit die kant op.'' Ze zijn wel twee keer in Duitsland geweest – met de camper. Het is een oude, ze hoeven er geen wegenbelasting voor te betalen. Vorig jaar waren ze een weekje aan de Oostzee, dit jaar zat er door ziekte en geldgebrek niet meer in dan een weekendje Bremen. ,,We hadden de aardappels en de groente mee.''

De volgende ochtend zegt Berend Daanje door de telefoon dat hij niet meer op de LPF gaat stemmen. ,,Als ze zich niet menselijk kunnen gedragen, heeft het geen nut.'' Waar hij nu wel op gaat stemmen weet hij nog niet. ,,Ik ben niet zo'n politieke man. Ik denk: of je nou door de kat of door de hond wordt gebeten, het maakt allemaal niks uit.''