Alleen de lucht is nog gratis

Van wie is het water, van wie is de lucht, de aarde, het vuur? Ooit van ons allen – de mens nam zoveel hij of zij nodig had, voor niks. Soms was er genoeg, soms te weinig. Die tijd ligt al even achter ons: in de meeste moderne samenlevingen betaalt men voor schoon leidingwater, verwarming en grondgebruik. Alleen de lucht is nog gratis.

Het verstandig gebruik van de elementen der natuur was inzet van de Wereldconferentie voor Duurzame Ontwikkeling, in september gehouden in Johannesburg. Joost de Haas maakte voor de RVU een documentaire over het water, als `mensenrecht'. Het is een vrij eenzijdig programma geworden, waarin de sympathie bij de `antiglobalistische' actievoerders ligt. Waar bedrijven en overheden vinden dat het water geld moet kosten, eisen Westerse actievoerders het namens `de armen' in Zuid-Afrika voor niks.

Nu de feiten. Zuid-Afrika kent relatief weinig neerslag, die seizoensgebonden is. Maandenlang valt er niets en dan heel veel in korte tijd. Zonder goed management zou er verspreid over het hele jaar niet genoeg zijn om in de behoefte van de 40 miljoen inwoners te voorzien. Sinds jaar en dag bouwt het land daarom stuwmeren. Zo redt men zich, wie wat bewaart die heeft wat.

Tijdens de lange jaren van de apartheid (afgeschaft in 1994) was niet betalen voor water en elektriciteit een verzetsdaad. Na '94 was het voor de mensen in de townships een schok te vernemen dat ze nu ineens wel moesten betalen. De zwarte regering kon moeilijk anders: water is een schaars goed en dat heeft een prijs. Om tegemoet te komen aan de basisbehoefte krijgen Zuid-Afrikanen in veel steden, waaronder Johannesburg, tegenwoordig een zeker quantum water gratis. Tapt men meer af, dan gaat het metertje lopen. Voor elektriciteit hebben de meeste mensen handige debitcards, zodat er nooit schuld kan ontstaan.

Het schreeuwerige pleidooi van de `antiglobalisten' voor gratis water zou een ramp voor Zuid-Afrika en zijn inwoners zijn. Het verbruik zou ogenblikkelijk scherp stijgen en de voorraad snel doen slinken, zelfs uitputten, waardoor niemand tot de volgende regenbui nog een drup water zou hebben. En in Johannesburg kan het wel een half jaar droog zijn, dat zou lang wachten worden. In de documentaire komt ook oud-president Nelson Mandela in beeld, die zich beklaagt over de grote staatsschuld na de apartheid: 254 miljard rand (is 25 miljard euro, niet 60 miljard euro zoals de documentaire beweert). Het doet het altijd goed om het internationale boegbeeld van de mensenrechten in te zetten. Laatste toegevoegde feit in dit verband: het was onder het presidentschap van globalist Mandela dat alle Zuid-Afrikanen weer voor water en energie moesten betalen.

Water als mensenrecht, maandag, RVU/Teleac, Ned.3, 20.02-20.32u.