Wonderlijk glas op kunstbeurs pAn

Voor de zestiende keer opent morgen in de RAI de kunst- en antiekbeurs pAn Amsterdam, zoals elk jaar met vele exclusieve objecten uit verschillende culturen en perioden.

Aan voorspellingen durft niemand zich te wagen op de zestiende kunst- en antiekbeurs pAn Amsterdam. De komende week moet blijken hoe de kunstkopers reageren op het kwakkelende economische klimaat. De pAn, waar de voorwerpen op kwaliteit, authenticiteit en conditie worden gekeurd door 85 keurmeesters verdeeld over 17 gespecialiseerde commissies, is in ieder geval een feest voor het oog, ook voor niet-kopers. Het aanbod bestaat uit oude en moderne schilder- en beeldhouwkunst, ikonen, juwelen, middeleeuwse handschriften, meubels, klokken, kroonluchters, antiek en modern zilver en glas, porselein, etnografica en Griekse en Romeinse kunst. Prijzen lopen uiteen van enkele honderden euro's voor een eenvoudig sieraad of glas, tot tonnen voor de topstukken. Dit jaar doen 98 Nederlandse en 15 Belgische deelnemers mee. De fotografie, die vorig jaar met twee galeries op de pAn werd geïntroduceerd, is uitgebreid met nog twee fotogaleries, die onder meer foto's van Erwin Olaf aanbieden.

Deelnemende handelaren zoeken tot op het laatste moment naar exclusieve stukken. Daaronder zijn dit jaar bijvoorbeeld vier objecten van het uiterst zeldzame zwart Delfts aardewerk waarvan op de hele wereld maar zo'n honderd stuks bestaan, een compleet art deco ameublement, een zeldzame in Leeuwarden gemaakt Lodewijk XIV brandewijnkom uit 1721 en recent weer boven water gekomen barometer van stadhouder Willem IV (1711-1751) met wapens van de zeven provinciën.

Salomon Lilian uit Amsterdam bemachtigde een klein, ovaal portret van een vrouw met een kanten kapje uit 1638-'40 van de Leidse fijnschilder Gerrit Dou. Vroeger was het in het bezit van de verzamelaar H.T. Rathenau uit Berlijn, die het in bruikleen had afgestaan aan het Rijksmuseum in Amsterdam. Toen hij in 1938 vluchtte voor het nazi-regime, nam hij het portret mee naar Londen. Daar bleef het tot 1998 in handen van zijn familie. In 2000 en 2001 maakte het deel uit van de grote overzichtstentoonstelling van Dou in Washington, Londen en Den Haag. Lilian vraagt er 575.000 euro voor.

Rob Kattenburg, gespecialiseerd in zeeschilders, komt met een stadsgezicht van de 17de-eeuwse Jacob Storck met de Haringpakkerstoren in Amsterdam. Bijzonder is dat er een klok met een echt uurwerk in de toren is verwerkt. Antiquair Jaap Polak uit Amsterdam legde de hand op een bijzondere privécollectie van 200 glazen uit verschillende culturen van de Romeinse tijd tot en met de 20ste eeuw. Er zijn glazen bij van Duitse vorstenhuizen, sierlijke Venetiaanse kunstwerken en met `Zwischengold' – bladgoud tussen de wanden van het glas – versierde `fopglazen'. Bij een ervan is in de bodem een klavertje-drie verwerkt dat vier blaadjes krijgt als men het glas beweegt.

In contrast met al dat ijle glaswerk staat in de aangrenzende stand, bij Fijnaut en Paol, een stoere visser in laarzen, de armen in een bezwerend gebaar zijwaarts uitgestrekt. Het is een beeld van Hildo Krop (1884-1940), dat altijd in de tuin van de kunstenaar heeft gestaan. Het is een kleinere kopie van een van de figuren van het monument De ontmoeting tussen zee en land, dat Kropin 1964 maakte voor de sluizen in Delfzijl.

Bij Kunstzalen Vecht valt een mooi albasten beeldje uit 1450 van de heilige Catharina op en een zogenoemde `bozetto', een terracotta model van een knielende heilige, dat de 17de-eeuwse beeldhouwer Hendrik Frans Verbrugghen maakte voor een sculptuur in een jezuïetenkerk. Vecht betreurt dat de belangstelling van kopers vooral naar de schilderkunst gaat. ,,Voor de prijzen die tegenwoordig worden betaald voor middelmatige 19de-eeuwse schilderijen kun je een topstuk uit de beeldhouwkunst krijgen'', zegt Vecht.

Sinds de omslag in de economie is het koopgedrag duidelijk veranderd. Men geeft zijn geld niet meer zo makkelijk uit, al zijn er aan de andere kant kopers die in kunst op dit moment een veiliger belegging zien dan in aandelen. ,,Er wordt wel gekocht, maar mensen doen langer over een beslissing'', zegt woordvoerster Titia Vellenga van de pAn. ,,Kopers worden niet afgeschrikt door de prijzen, ze kiezen vooral voor kwaliteit. In het topsegment van de kunstmarkt blijft het goed doorlopen, het is de middenmoot die het zwaar heeft.'' De organisatie hoopt op zo'n 26.000 bezoekers, evenveel als vorig jaar, toen de beurs vlak na de aanslagen in New York werd gehouden en het bezoekersaantal ten opzichte van het jaar ervoor met 4000 terugliep.

pAn Amsterdam, RAI-Parkhal. 20-27 okt, dag 11-19u, zo 27 okt 11-18u. Entree €12,50. Cat. €12,50. Inf. 020-549 1012, www.pan-amsterdam.com