Wie wil een bordeel in de achtertuin?

Door de opheffing van het bordeelverbod is de seksbranche een normale bedrijfstak. Voor de wet, maar niet in de buurten.

In 1574 werd de Zegwaartseweg door de watergeuzen gebruikt om de Spaanse bezetter uit Zoetermeer te verdrijven. Midden in de nacht werd een bres in de dijkweg geslagen, waarna de Spanjaarden in paniek op de vlucht sloegen. Nu, ruim vier eeuwen later, vrezen de bewoners van een rustieke landweg dat prostituanten hun weg ontdekken als ideale sluiproute naar een nabijgelegen bordeel.

,,Ik ga hier entree heffen, dan word ik rijk'', zegt de cynische bewoner J. Cammeraat. De afstand van zijn huis tot het bordeel in de Edisonstraat bedraagt twintig meter. Een grote coniferenhaag onttrekt het pand aan het zicht. Langs het huis van Cammeraat loopt een voetpad dat pal voor het bordeel eindigt. Via het pad kunnen de prostituanten bijna ongezien het bordeel bereiken.

Het sekshuis, `Zoetermeer Privé' is nog niet in bedrijf, omdat exploitant M. ter Burg al een half jaar wacht op de ontheffing op het bestemmingsplan. Hij beschouwt zich als `slachtoffer' van het opheffen van het bordeelverbod. Als het verbod niet was opgeheven, had Ter Burg waarschijnlijk nu nog vrijwel ongestoord in zijn woonhuis in de wijk Palenstein een illegaal bordeel gedreven. Pas bij het aanvragen van de exploitatievergunning kreeg de wijk lucht van de activiteiten. Een storm van protest volgde, waarna Ter Burg naar zijn vergunning kon fluiten. In overleg met de gemeente besloot hij zijn activiteiten aan de Edisonstraat voort te zetten. Maar dat is in de ogen van de bewoners evenmin een geschikte locatie. Zij vrezen een waardedaling van hun panden, verkeers- en geluidsoverlast en criminaliteit. Het getouwtrek is exemplarisch voor de toestand in de Nederlandse gemeenten. Niemand wil een bordeel naast zijn deur.

,,Een bordeel trekt ongedierte aan'', zegt Cammeraat stellig. Ondernemer P. Bijlard, die in de Edisonstraat een lijmhandel runt, heeft de bouwtekeningen van zijn nieuwe buurman gezien. ,,We krijgen hier een overdekte afwerkplek'', is zijn conclusie. ,,Bij station Hollands Spoor wat heroïnehoeren ophalen om ze hier droog te laten wippen, is geen kunst.''

Op papier is de seksbranche door de opheffing van het bordeelverbod een `normale' bedrijfstak. Maar in de praktijk wordt het nog altijd geassocieerd met criminele activiteiten als drugs- en wapenhandel, seksueel geweld en bedreigingen. En dat terwijl een van de hoofddoelstellingen van het opheffen van het bordeelverbod juist het ontvlechten van prostitutie en criminele randverschijnselen was. De onderzoekers van het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum, die de opheffing van het bordeelverbod hebben onderzocht, konden niet constateren of dit gelukt is.

Advocaat F. Garretsen, die de belangen van Zoetermeerse bordeelbaas Ter Burg behartigt, vindt dat de seksbranche wordt gediscrimineerd. Verspreid over het land voert hij vijftien procedures. Hij bemerkt dat gemeenten, al dan niet onder druk van protesten uit de buurt, vaak geen knoop durven door te hakken over de legalisering van bordelen. ,,Zodra het om seksinrichtingen gaat, krijgen politici zwakke knieën'', zegt Garretsen. De bezwaren concentreren zich niet alleen in streng-christelijke gemeenten, zoals Elburg, dat het liefst helemaal geen bordeel in de gemeente wil, maar ook in vele andere plaatsen. Zo heeft Papendrecht moeite met de legalisering van een privé-huis in een flat, weigert Zwolle een `massagesalon' te legaliseren en liggen zelfs grote steden als Den Haag en Rotterdam met bordeelhouders in de clinch.

Gemeenten hebben geen ervaring met deze materie en moeite om iets wat negentig jaar verboden is geweest, van de ene op de andere dag als normaal te behandelen, zo constateert de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Het probleem speelt, aldus de VNG, in het hele land: veel gemeenten hebben problemen met aanvragen van bordeelhouders, onder meer na protesten van buurtbewoners.

,,Het verlenen van een vergunning ervaren veel gemeenten als een stempel van goedkeuring, daar schrikt men voor terug. Dan krijg je opschudding in de buurt en eindig je van de regen in de drup'', is de ervaring van advocaat Garretsen. Politici die moeite hebben met het verstrekken van vergunningen laten zich volgens hem leiden door onderbuikgevoelens van buurtbewoners: ,,Voor hen is iemand die een bordeel bezoekt per definitie een crimineel of een pedofiel.''

In Zoetermeer delen ze de mening van Garretsen. ,,Het gaat om het soort mensen dat op een bordeel afkomt'', zegt bewoonster M. de Nijs van de Zegwaartsedijk. Zij is bang dat de prostituanten haar twee dochters, 13 en 18 jaar oud, zullen lastigvallen. ,,Er komen meer klanten op af dan de meisjes aankunnen. En als ze op hun beurt moeten wachten, gaan ze wandelen in de buurt of rondjes rijden in hun auto.''

Bewoner Cammeraat en ondernemer Bijlard zijn vastbesloten de komst van `Zoetermeer Privé' tot de hoogste instantie aan te vechten. Als ze verliezen, willen ze verhuizen. En de gemeente kan in dat geval forse schadevergoedingen tegemoet zien. Het huis van Cammeraat, dat 900.000 euro waard was, is volgens een recente taxatie driekwart in waarde gedaald.

,,Wie wil er wonen met een bordeel in de achtertuin'', vraagt Cammeraat zich af.

Dit is het zesde deel van een serie over de gevolgen van de opheffing van het bordeelverbod. Eerdere afleveringen zijn te lezen op www.nrc.nl.

    • Martin Steenbeeke