VS verhogen druk over Irak met aanbod bij VN

De Verenigde Staten zijn bereid tot een compromis met Frankrijk over een VN-resolutie inzake Irak door op papier de expliciete dreiging met militaire actie af te zwakken. Volgens VN-diplomaten is de Amerikaanse stap een laatste aanbod om de al weken durende impasse in de VN-Veiligheidsraad over Iraks ontwapening te doorbreken. Volgens de VS blijft de Amerikaanse dreiging met geweld op tafel.

In een aangepaste Amerikaanse ontwerpresolutie is volgens diplomaten meer sprake van een twee-fasenaanpak, zoals Frankrijk bepleit. De automatische dreiging met militaire actie, als Irak niet meewerkt met de wapeninspecteurs, is afgezwakt tot het niet-gespecificeerde begrip ,,gevolgen''. Amerikaanse diplomaten laten er geen twijfel over bestaan dat ook onder ,,gevolgen'' militaire actie moet worden verstaan. Voorts geven de VS in hun nieuwe voorstel meer gewicht aan de rapportages van de wapeninspecteurs na terugkeer in Irak. Maar de VS houden eraan vast dat er geen tweede VN-resolutie nodig is voor eventuele maatregelen, zoals militaire actie.

Voordat de VS en bondgenoten eventueel overgaan tot militair optreden, is er nog wel gelegenheid voor een discussie in de Veiligheidsraad, maar niet voor een stemming, en dus het gebruik van het vetorecht door andere landen. Omdat het Amerikaanse voorstel nog niet openbaar is en de onderhandelingen ook vandaag doorgaan, is nog niet volledig duidelijk welke stem de VS exact aan de Veiligheidsraad willen geven vóór een mogelijke militaire actie. [Vervolg VN: pagina 5]

VN

'Grotere kans op oplossing'

[Vervolg van pagina 1] VN-diplomaten waren gisteravond optimistisch dat een diplomatieke oplossing naderbij is gekomen, in plaats van een Amerikaanse aanval op Irak buiten de VN om. Maar de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Powell, onderstreepte dat elke resolutie hoe dan ook ,,het gezag en het recht van de president van de Verenigde Staten intact houdt om op te treden uit zelfverdediging van het Amerikaanse volk''. Amerikaanse VN-diplomaten zeiden gisteren dat de Amerikaanse regering haar aanpak van Iraks massavernietigingswapens zal voortzetten, ongeacht het Franse standpunt.

De vijf vaste leden met vetorecht in de Veiligheidsraad, de VS, Rusland, China, Groot-Brittannië en Frankrijk, buigen zich vandaag over de Amerikaanse ontwerpresolutie. Als dit leidt tot een akkoord, kan de raad volgende week stemmen over de resolutie. Rusland en Frankrijk reageerden gisteren positief op het Amerikaanse voorstel.

De VS houden eraan vast dat Iraks ontwapening in één resolutie wordt geregeld, terwijl Frankrijk twee resoluties wil, één voor ontwapening, en een tweede voor militaire actie als Irak niet meewerkt. De VS houden vast aan één resolutie omdat zij vrezen in eindeloos getouwtrek te belanden in de Veiligheidsraad over de vraag of Irak nu wel of niet voldoende heeft meegewerkt aan de inspecties. Powell wil dat één VN-resolutie uitstippelt dat ,,als Irak verzuimt zich neer te leggen bij de VN-resoluties, dit gevolgen zal hebben en actie moet worden ondernomen''.

Vorige week gaf het Amerikaanse Congres president Bush min of meer de vrije hand voor militaire actie in een Congres-resolutie. Deze spoort de president eerst aan alle mogelijke ,,diplomatieke'' en ,,andere vreedzame'' middelen uit te putten, maar formuleert dit niet als waterdichte voorwaarde. Na een eerste aanval heeft Bush 48 uur de tijd om het Congres uit te leggen dat andere middelen niet meer hielpen. Toestemming vooraf voor militaire actie is niet aan de orde.

De Veiligheidsraad vervolgde gisteren de openbare zitting over Irak, met toespraken van onder anderen de vijf permanente leden. Sir Jeremy Greenstock, de VN-ambassadeur van Groot-Brittannië, Amerika's belangrijkste bondgenoot, zei dat ,,onze eerste voorkeur een vreedzame oplossing is''. Zijn land zal, als de inspecteurs rapporteren dat Irak niet meewerkt, aandringen op een zitting van de Veiligheidsraad ,,om de mening te horen'' van de andere leden. Maar ook hij repte niet van een nieuwe stemming in dat geval.

www.nrc.nl: dossier Irak

    • Robert van de Roer