Van slaapproblemen heeft de computer geen last

Na de klappen die Vladimir Kramnik in de vijfde en zesde partij van zijn match in Bahrein van Deep Fritz had gekregen zat de schrik voor `Het Beest' er goed in. Gisteren maakte hij de zevende partij remise met de voorzichtige en vertrouwde anticomputer methode: een gesloten stelling op het bord brengen waarin de computer niet goed weet wat hij moet doen. Het had het nadeel dat Kramnik zelf ook niets kon doen, maar dat nam hij voor lief.

Het staat nu 3,5-3,5 en zo is Kramnik in dezelfde situatie gekomen als Kasparov vijf jaar geleden tegen Deep Blue. Toen stond het een ronde voor het eind ook gelijk en alles hing af van de laatste partij. In zijn zenuwen maakte Kasparov toen al op de zevende zet de beslissende fout. Kramnik is nuchterder en dat zal hem in ieder geval niet gebeuren.

Het gesprek van de dag voor de schaakkolonie in Bahrein ging niet over de weinig opwindende partij van gisteren, maar over de vraag of er nog een andere overeenkomst tussen de computermatches van Kasparov en Kramnik bestond. Had Kramnik in de zesde partij inderdaad opgegeven in een remisestelling, zoals Kasparov had gesuggereerd en zoals die zelf in 1997 een keer tegen Deep Blue had gedaan?

De ploeg van commentatoren onder leiding van de grootmeesters Danny King en Julian Hodgson had een diepgaand onderzoek uitgevoerd en was tot een conclusie gekomen die voor Kramnik schokkend moet zijn: of de stelling waarin Kramnik opgaf objectief remise was of gewonnen voor Deep Fritz konden ze ook na lang studeren niet met zekerheid zeggen. Maar omdat ze bij hun naspeuringen Deep Fritz bij de hand hadden, konden ze wel iets anders met zekerheid zeggen: als Kramnik op de goede manier door had gespeeld zou Deep Fritz de winst, als die er al was, nooit gevonden hebben.

Wat had Kramnik dan bezield toen hij de partij opgaf? Een van zijn secondanten zei: ,,Nadat we de computer een jaar bestudeerd hebben is het bijna alsof we door het programma gehersenspoeld zijn. Het lijkt of Kramnik is gaan denken dat de computer alles kan berekenen, wat niet het geval is. Tegen een mens had hij zonder veel moeite de juiste oplossing gevonden.''

De pijnlijke conclusie werd voor Kramnik verborgen gehouden tot na de zevende partij. Toen het hem verteld werd was zijn reactie sereen: ,,Als ik dit eerder had geweten was mijn commentaar waarschijnlijk niet geschikt geweest om af te drukken, maar nu ben ik die partij al vergeten.''

En wat dacht Kramnik van zijn kansen in de laatste partij, die morgen gespeeld wordt? ,,Het zal voor een groot deel bepaald worden door geluk en het hangt van veel kleine dingen af, bijvoorbeeld of ik goed slaap.'' Van zulke problemen heeft de computer geen last.

Wit Deep Fritz-zwart Kramnik, zevende partij

1.d2-d4 Pg8-f6 2.c2-c4 e7-e6 3.Pg1-f3 b7-b6 4.g2-g3 Lc8-b7 5.Lf1-g2 Lf8-e7 6.0-0 0-0 7.Pb1-c3 Pf6-e4 8.Dd1-c2 Pe4xc3 9.Dc2xc3 c7-c5 10.Tf1-d1 d7-d6 11.b2-b3 Le7-f6 12.Lc1-b2 Dd8-e7 13.Dc3-c2 Pb8-c6 14.e2-e4 e6-e5 15.d4-d5 Pc6-d4 16.Lb2xd4 c5xd4 17.Lg2-h3 g7-g6 18.a2-a4 a7-a5 19.Ta1-b1 Lb7-a6 20.Td1-e1 Kg8-h8 21.Kg1-g2 Lf6-g7 22.Dc2-d3 Ta8-e8 23.Pf3-d2 Lg7-h6 24.f2-f4 De7-c7 25.Te1-f1 Kh8-g8 26.Tb1-e1 Dc7-d8 27.Kg2-g1 La6-b7 28.Te1-e2 Lb7-a6 Remise. Zwart kan niets doen en wit kan geen plan vinden, wat overigens ook voor een mens heel moeilijk zou zijn in deze stelling.

    • Hans Ree