Het komt wel goed, mate, of misschien toch niet

Australië treurt op zijn eigen wijze om zijn eigen `11 september'. Geen roep om wraak, maar een gezamenijke uiting van rouw en hoop. Laat duizenden acacia's bloeien.

,,Het spijt me zo verschrikkelijk wat deze mensen hebben doorgemaakt. Het is obsceen en barbaars.''

Met deze woorden gaf de Australische premier John Howard gisteren op een herdenkingsbijeenkomst in Bali uiting aan de ontzetting over de bomaanslag, waarbij volgens officiële cijfers 119 Australiërs zijn omgekomen en 89 gewond geraakt.

De aanslag heeft Australië diep getroffen. Bali mag dan in Indonesië liggen, maar Kuta Beach is al drie decennia lang het favoriete buitenlandse vakantieoord waar Australiërs voor korte trips neerstrijken. Het psychologisch effect zou waarschijnlijk nauwelijks groter zijn geweest indien het beroemde strand van Bondi in Sydney zou zijn getroffen.

Zondag wordt een dag van nationale rouw. In de meeste steden worden speciale kerkdiensten of openbare herdenkingen gehouden, zoals in Sydney. De bijeenkomst `Australians Together: A tribute' zal mensen de kans geven samen uitdrukking te geven aan hun gevoelens van verdriet, verlies en hoop, zei premier Bob Carr van de deelstaat Nieuw-Zuid Wales.

Minister-president Howard heeft de bevolking opgeroepen zondag een takje van de Australische acacia (wattle) te dragen en om op die dag als gebaar van stille herinneringen nieuwe acacia's te zaaien. De wattle is een van de nationale symbolen van het land.

De rouwverwerking in Australië lijkt tot dusverre verstoken van publiekelijke verbittering en wraakgevoelens. Het land heeft, ondanks de harde opstelling jegens illegale immigranten, voor buitenlanders een cultuur waarin de informaliteit en vriendelijkheid onmiddellijk opvallen.

Met gevoelens van mateship, de egalitaire Australische kameraadschappelijkheid die in 1999 zelfs even in de grondwet leek te worden opgenomen, lijken de Australiërs de klap samen te willen verwerken, zonder hun spreekwoordelijk positieve kijk op de toekomst te verliezen.

De media portretteren intussen op grote schaal de slachtoffers. De beschrijvingen van de overleden en vaak doodgewone mensen die een weekje van een goedkope tropische vakantie genoten, geven een persoonlijke dimensie aan de kille cijfers.

The Sydney Morning Herald, de grootste krant van het land, drukte gisteren een foto af van drie rugbyspelers uit Sydney die met twee meisjes in bikini uit Melbourne pret hadden in een zwembad. De meisjes waren voor het eerst in het buitenland. Op de foto werd gelachen en gedronken. De film werd na de aanslag door de verloofde van een van de meisjes in haar camera aangetroffen. Een paar uur nadat de foto's waren genomen, vonden de rugbyers de dood. De meisjes waarschijnlijk ook, want ze worden vermist. De ouders van de meisjes voelen zich, aldus de krant, getroost door het feit dat hun dochters zo vlak voor hun dood overduidelijk een geweldige tijd hadden.

Dat is de meest positieve interpretatie van de tragedie die veel families is overkomen, maar Australiërs zijn positiever van aard dan vele andere nationaliteiten. Premier Howard refereerde daar in Bali indirect ook aan. ,,De Australische geest is geraakt, maar niet gebroken'', zei hij. ,,Die geest zal vrij, open en tolerant blijven, ondanks de tragedie van de bomaanslag.''

Toch is er ook twijfel aan het voortbestaan van de onbezorgde Australische `she'll be right, mate'- grondhouding. Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de Australische onderdanen gemaand onmiddellijk uit Indonesië te vertrekken. Ook elders in Zuidoost-Azië lopen ze gevaar, aldus het ministerie. Australië weet zich daarmee bijna omringd door landen, waar Australiërs zich niet meer hun gemak kunnen voelen.

Ook in eigen land groeit de angst voor verstoring van de Australische multiculturele droom. Premier Carr van Nieuw-Zuid Wales heeft al gewaarschuwd tegen wraakacties tegen moslims. Enkele moskeeën in het land hebben te maken gehad met vandalisme. Carr roemde overigens tegelijkertijd de veroordeling van de aanslag in Bali door moslimleiders in zijn staat. ,,Intolerantie, racisme en haat hebben hier geen plaats. Dit is de meest harmonieuze plek in de wereld'', zei hij.