Van blanke boerenstand is in Zimbabwe weinig meer over

Het overgrote deel van de blanke boeren in Zimbabwe is inmiddels van hun grond verjaagd. President Mugabe kan met een gerust hart opstappen.

President Robert Mugabe van Zimbabwe deed begin dit jaar een belofte. Hij zou pas aftreden als de misstanden van de koloniale overheersers zouden zijn teruggedraaid. Als het vruchtbare land van Zimbabwe weer in handen was van de zwarte bevolking die het toebehoort. Dat moment is nu dichterbij dan ooit.

Volgens een telling van de boerenactiegroep Justice for Agriculture (JAG) zijn slechts 400 van de 4.500 commerciële boeren nog actief op hun land. Van de achterblijvers is niet meer dan de helft van plan het komende seizoen opnieuw te gaan zaaien en planten. De rest vertrekt en wacht in de grote stad op betere tijden.

De woordvoerders van de boerenvakbonden en de grootste oppositiepartij (MDC) zeggen dat de blanke boerenstand in Zimbabwe op de laatste benen loopt. ,,Als er dit jaar geen politieke verandering komt, dan is het voorgoed gedaan met de grootschalige landbouw in Zimbabwe'', zegt het parlementslid David Colthart van de MDC.

De verdrijving van de blanke boeren is de afgelopen weken in een stroomversnelling gekomen. Deze maand is het begin van het officiële plantseizoen in Zimbabwe. Wie nu niet plant, zal volgend jaar niet oogsten.

De regering van president Mugabe wil daarom dat de blanke boeren onmiddellijk hun landerijen vrijmaken voor duizenden landloze Zimbabweanen. De regering zegt zo een voedselcrisis te willen voorkomen die miljoenen bedreigt.

De oppositie beschuldigt president Mugabe ervan de blanke boeren als zondebok te gebruiken bij zijn verkiezingscampagnes. Zo zou hij de presidentsverkiezingen in maart hebben gewonnen. Zo won zijn regeringspartij Zanu-PF eind september ook de lokale verkiezingen. Bovendien zou Mugabe op zoek zijn naar een goed argument om af te treden. Zimbabweaanse media speculeren al weken dat de president op het partijcongres in december zijn aftreden aankondigt en een opvolger naar voren schuift. Als de jacht op de boeren tegen die tijd is afgerond, zou Mugabe kunnen vertrekken als de grote hervormer.

Omdat haast geboden is, heeft de regering alle mogelijke middelen ingezet. In maart keurde het parlement een wet goed die 2.900 blanke boeren dwingt hun land en hun huizen te verlaten. Terwijl veel boeren aanvankelijk weigerden gehoor te geven aan de nieuwe regelgeving, lijkt het verzet nu gebroken. De zogeheten National Task Force heeft sinds begin augustus honderden boeren van hun boerderijen gestuurd. Deze speciale teams die bestaan uit `oorlogsveteranen' en leden van de Land Commissie trekken zich in veel gevallen niets aan van de rechterlijke macht.

Via de telefoon vertelt Michael Carter dat hij gisteren definitief zijn boerderij in Mashonaland Oost heeft moeten verlaten. In augustus had het gerechtshof in Harare zijn uitzetting nog geblokkeerd.

Veel boeren willen zelf niet meer doorgaan. . Het ministerie van Landbouw heeft ze de mogelijkheid geboden om op het land te blijven, mits ze de boerderijen delen met landloze Zimbabweanen. In plaats van de duizenden hectares die veel blanke boeren nu bezitten, zouden ze maximaal vijfhonderd hectares mogen bebouwen. De rest van het land wordt opgesplitst.

,,Zo worden we slaaf van de staat'', zegt John Worfick van Justice for Agriculture. Hij zegt dat de meeste boeren geen vertrouwen hebben in samenwerking met de regering. Liever geen land dan `bezet' land. ,,Bovendien worden boeren die wel hebben ingestemd met samenwerking alsnog in elkaar geslagen of van hun land gezet.''

De agrarische productie van Zimbabwe is in de afgelopen twee jaar met zestig procent gedaald. Volgens hulporganisaties dreigen zes miljoen Zimbabweanen daar aan het eind van het jaar de dupe van te worden. Negentig procent van de 300.000 landlozen die in de afgelopen twee jaar het land van blanke boeren zijn opgetrokken, heeft geen middelen om een boerderij te starten. Volgens de krant Financial Gazette hebben ze geen zaad om in de grond te stoppen, twee weken voor het begin van het regenseizoen.

Op zeker duizend boerderijen wordt niet meer gewerkt sinds hoge militairen, zakenlieden en kaderleden van de regeringspartij er hun intrek hebben genomen. Ze komen er alleen in de weekenden. Zij zijn ook de enigen die vooralsnog echt van Mugabe's landhervormingen hebben geprofiteerd.

    • Bram Vermeulen