Europolitici: geen extra complicaties

Europese politici en diplomaten zeggen geen extra problemen voor de uitbreiding van de Europese Unie te voorzien door de kabinetscrisis in Nederland. Sommige diplomaten spreken wel van ,,onzekerheid'' nu het kabinet-Balkenende demissionair is.

,,Ik denk niet dat de situatie in Nederland enige impact heeft'', zei premier Anders Fogh Rasmussen van Denemarken, dat momenteel het voorzitterschap van de EU bekleedt. ,,De Nederlandse regering heeft zich akkoord verklaard met het tijdschema en volgens dat [schema] moeten we de onderhandelingen met de kandidaat-lidstaten in december afronden.'' De Deense minister Per Stig M⊘ller (Buitenlandse Zaken) onderstreepte dat ,,Nederland altijd voor uitbreiding is geweest''.

Een Poolse diplomaat gaat er vanuit dat Nederland de uitbreiding met tien lidstaten, waaronder Polen, uiteindelijk toch zal steunen. ,,We kunnen niet geloven dat de Nederlandse regering zo'n belangrijk historisch proces zou stoppen. Het zou mijn bevattingsvermogen te boven gaan. Het zou een Europese crisis betekenen.''

Opmerkelijk was dat de Europese Commissie gisteren een korte schriftelijke reactie uitbracht. Daarin staat dat zij ,,geen commentaar op interne politieke ontwikkelingen in lidstaten'' wil geven. ,,Het is natuurlijk aan Nederland om te besluiten, in de huidige situatie, of het al of niet een positie kan innemen over de volgende stappen van het uitbreidingsproces''. Maar tevens schrijft de Commissie erop te vertrouwen dat Nederland ,,zoals het altijd heeft gedaan, als een van de oprichters, een constructieve rol zal blijven spelen in de ontwikkeling van de Europese Unie''. Europees Commissaris Günter Verheugen (Uitbreiding), die vandaag Den Haag bezoekt, wees er gisteren op dat Nederland ,,alle stappen'' naar uitbreiding heeft gesteund.

Europese politici en Brusselse diplomaten volgen de politiek in Den Haag al langer nauwgezet sinds de Nederlandse regering de eis op tafel legde dat eerst afspraken over hervorming van de Europese landbouwpolitiek moeten worden gemaakt, voordat definitief over de EU-uitbreiding kan worden besloten. Anders zou volgens Den Haag de EU-begroting uit de hand lopen.

,,Ik denk niet dat de kabinetscrisis de zaken zal compliceren'', zegt een hoge EU-diplomaat. Zo verwacht hij niet dat de over EU-uitbreiding kritische VVD deze kwestie tot een issue in de verkiezingscampagne zal maken.

Een andere hoge EU-diplomaat zegt: ,,De regeringscrisis vergroot de onzekerheid, maar dat betekent niet dat er meer obstakels komen.'' Volgens deze diplomaat kan de situatie er ook ,,gemakkelijker'' op worden, wanneer de LPF uit de coalitie verdwijnt.

Buitenlandse kranten leggen in hun berichtgeving over de val van het Nederlandse kabinet de nadruk op de instabiliteit van de rechts-populischtische LPF. Wel wijzen verschillende kranten op de onenigheid die er in de boezem van het kabinet was gerezen over de EU-uitbreiding. Zo is het volgens de Britse zakenkrant Financial Times ,,onduidelijk'' of het kabinet-Balkenende nog wel genoeg gezag heeft om zich volgende week op de Europese top in Brussel vóór de uitbreiding uit te spreken.

Ook de Neue Zürcher Zeitung wijst erop dat het crisisdebat van dinsdagavond eigenlijk over de Europese politiek had moeten gaan. ,,Dat was dringend nodig, omdat Nederland, het vroegere model jongetje van de Europese integratie, zich de afgelopen maanden steeds verder heeft geïsoleerd''.

Oostenrijkse politici zien parallellen met de situatie in eigen land. ,,Net als in Oostenrijk verdween de betovering van rechts'', aldus de Groenen. Volgens de SPÖ (sociaal-democraten) is de Nederlandse regering net als de Oostenrijkse ,,alleen sneller'' ten onder gegaan ,,aan tegenstrijdigheden''.

    • Hans Buddingh'