Eindstation Aschleben

Aschleben bestaat niet. Aschleben is overal. Overal in het voormalige Oost-Duitsland waar op het bouwvallige treinstation zelden iemand uitstapt, de kleine winkelier failliet gaat, alcohol een supermarktbestseller is en verveling de hoofdbezigheid, en waar het kleinsteedse leven slaapt als een permanente maandagochtend in motregengrijs. Schoolverlaters Benno (Roman Knizka) en David (Marek Harloff), gezworen kameraden sinds eeuwig, willen respectievelijk als handelaar in Amerikaanse automobielen en als fotograaf aan hun horizonloze voorland ontsnappen. Wanneer ze op een zomeravond in de geluksfontein van de kerk naar muntgeld van bejaarde gelovigen duiken, verschijnt ineens domineesdochter Anna (Franziska Petri), en alles wordt anders in Vergiss Amerika.

Naar een script van bevriende scenariste Maggie Peren en met een overwegend vrouwelijke crew draaide de zelf uit de provincie afkomstige Vanessa Jopp voor drie miljoen D-mark een kleine, onsentimentele film over vriendschap en jongens-en-meisjesdromen in het post-DDR-tijdperk. Tegen het asgrauwe decor van Sachsen-Anhalt, de deelstaat waar de werkloosheidscijfers deprimerend hoog, de politici absent en de foute kaalkoppen talrijk zijn, steekt de hoop van het drietal op een mooiere morgen pijnlijk optimistisch af. Hoewel haar regiedebuut nog niet op gelijke hoogte staat met nieuwe Duitse oogst als Absolute Giganten (Sebastian Schipper) of Die innere Sicherheit (Christian Petzold), weet Jopp dankzij een invoelende acteursregie de kijker over zichtbare scenariobreuklijnen te tillen. Vooral Knizka maakt iets energieks van zijn rol als half snuggere, maar dubbel doordouwende mecanicien-garagehouder die met bravoure de mooie Anna inpalmt. Onderwijl verzwijgt David zijn gevoelens voor de aspirant-actrice en rotzooit wat met een soap-verslaafde parfumverkoopster, tot na meerdere miniflesjes Jägermeister (`Herzhaft und belebend') aan de waterkant het hart toch overvloeit. ,,Warum'', vraagt Anna aan David, ,,schlafen Männer denn mit Frauen, die sie nicht lieben?'' Waarop haar heimelijke aanbidder cryptisch antwoordt: ,,Weil die Frauen, die sie lieben, mit anderen Männern schlafen.'' Helaas, liefde alleen redt de Kleinstadt niet. Nu steeds meer jongeren het verpauperende oosten van Duitsland verlaten voor een toekomst elders, resoneert het eindshot van Vergiss Amerika als het lege perron na die laatste trein uit Aschleben. Adieu, en niet meer omkijken.

Vergiss Amerika (Vanessa Jopp, Duitsland, 2000), ARD, 23.00-0.25u.

    • Oliver Kerkdijk