Een nieuw begin

In Den Haag viel het kabinet-Balkenende, in Berlijn begint vandaag de regering van bondskanselier Gerhard Schröder aan een nieuwe zittingsperiode. Het regeerakkoord van SPD en Groenen is gisteren plechtig ondertekend. En vanmorgen is een nieuwe Bondsdag in het oude Rijksdaggebouw aan de Platz der Republik geïnstalleerd – de vijftiende sinds de vorming van de Bondsrepubliek in 1949. In het kabinet van Schröder is zoals te verwachten viel geen plaats voor brekebenen en publiciteitszondaars als Rudolf Scharping of Herta Däubler-Gmelin, die onlangs de Amerikaanse president Bush met Hitler vergeleek. Schröder speelt op veilig met oudgedienden als Fischer op Buitenlandse Zaken, Renate Künast op Landbouw en Hans Eichel op het belangrijke Financiën. De nieuwkomers vallen op door hun ervaring en degelijkheid op vorige posten: Wolfgang Clement, premier van Noordrijn-Westfalen, leidt het nieuwe `superministerie' van Economische Zaken en Werkgelegenheid. De Brandenburgse minister-president Manfred Stolpe moet als minister de onzichtbare muur tussen de twee Duitslanden slechten door krachtige bevordering van de wederopbouw in het oosten.

Alleen al deze twee benoemingen maken duidelijk waar Schröder – terecht – zijn prioriteiten legt: bij de aanpak van de werkloosheid, in voormalig Oost-Duitsland op sommige plaatsen officieus meer dan 25 procent. De strijd tegen dit binnenlandse drama zal veel geld kosten. De verslechterende conjunctuur maakt dat hij zijn heil moet zoeken in een lossere begrotingsdiscipline, hetgeen consequenties in Europees verband heeft. En verhoging van de belastingen, wat hem de gramschap bezorgt van oppositie en bedrijfsleven. Anders gezegd, het nieuwe begin in Berlijn wordt bemoeilijkt door het uiterst kritische toezicht van opponent CDU/CSU èn dat van de rekenmeesters van de Europese Unie.

Het Duitse begrotingstekort zal in 2002 hoger zijn dan de 3 procent van het bruto binnenlands product zoals het Stabiliteitspact van de EU dat aan de lidstaten heeft opgelegd. Met alle begrip voor Schröders problemen: dit is een zorgwekkende ontwikkeling. Nadat eerder Frankrijk het pact schoffeerde, dreigt het nu mis te gaan met Duitsland. Portugal en Italië verkeren in de gevarenzone. En wellicht Nederland ook, nu na de val van het kabinet de belastingverzwaringen te omstreden zullen zijn om te worden uitgevoerd. Als Duitsland ongegeneerd overschrijdt, is het `remmen los' en belandt het Groei- en Stabiliteitspact op de vaalt van de gesneefde Europese voornemens.