Den Haag heeft even geen tijd voor Polen

Nederland heeft even geen tijd voor het buitenland, zo ondervond een hoge Poolse delegatie die gisteren Den Haag bezocht.

Huzarensalade, haring en gevulde tomaten. In het zaaltje met Poolse plattelandstaferelen – dansende boerenmeisjes, jagers met grote geweren – wordt een koude lunch geserveerd. Jan Truszczynski steekt eerst nog een sigaret op. Hij heeft zojuist vernomen dat opnieuw één van zijn die middag geplande afspraken is afgezegd. Nederland verkeert in crisis. Nederland heeft geen tijd voor een hoge vertegenwoordiger van de Poolse regering.

De hoofdonderhandelaar voor toetreding van Polen tot de Europese Unie is met een delegatie van Poolse parlementsleden één dag in Nederland om te praten met Nederlandse politici en ambtenaren. Ze zouden eigenlijk vorige week al komen, maar door het overlijden van Prins Claus moest de reis worden uitgesteld.

Voor de Polen heeft het bezoek sindsdien alleen maar aan belang gewonnen: de afgelopen dagen hebben Nederlandse politici zich negatief uitgelaten over toetreding van Polen tot de EU. Polen zou onvoldoende aan de toelatingscriteria voldoen. Wat vorige week nog een routinebezoek zou zijn geweest, is veranderd in een lobby om de Nederlanders op andere gedachten te brengen.

Nu staan ze hier, wat hulpeloos om zich heen kijkend, in de Poolse ambassade in Den Haag. Een gesprek met VVD-leider Gerrit Zalm, wiens partij zich het felst tegen Polen heeft gekeerd, werd door de VVD afgezegd op het moment dat de delegatie op Schiphol landde. Zojuist is ook de ontmoeting met de vaste Kamercommissie voor Europese Zaken afgezegd. ,,De griffier belde net dat het kabinet op het punt staat om te vallen'', fluistert een diplomaat.

Met hangende schouders en getergde blikken beginnen de Polen aan de lunch. Parlementariër Janusz Lewandowski van oppositiepartij Platforma Obywatelska (`platform van burgers') grapt: ,,Polen is vergeleken met Nederland een land van continuïteit en stabiliteit.'' Hij zegt het met een gefrusteerd-ironische ondertoon.

Lewandowski begrijpt dat buitenlandse kwesties irrelevant worden tijdens een crisis van deze omvang, maar hij baalt wel vreselijk. Vandaag wordt in het Poolse parlement, de Sejm, een belangrijk debat gevoerd over het referendum dat volgend jaar mei in Polen wordt gehouden over toetreding tot de EU. Maar Lewandowski zit hier, met een kopje soep, in Nederland. Vanavond kan hij pas naar Warschau terugvliegen.

Toch had Lewandowski graag gesproken met de Nederlandse parlementariërs. Want het is moeilijk te verkroppen dat er nog steeds over de Polen wordt gedacht ,,in stereotypen''.

Stereotypen zoals: `Ze zijn corrupt.' `Ze zullen massaal emigreren zodra het EU-lidmaatschap een feit is.' `Hun voedsel is niet veilig.' Ze waren de afgelopen dagen allemaal te horen. Het doet parlementariër Lewandowski keer op keer zuchten. In de Poolse media is met ongeloof gereageerd op de kritiek uit Nederland. De kritiek komt bovendien op een heel ongelukkig moment: aanstaande zaterdag moeten de Ieren zich in een referendum uitspreken over uitbreiding van de EU, volgende week bespreken de regeringsleiders in Brussel welke landen kunnen toetreden. [Vervolg POOLSE DELEGATIE: pagina 4]

POOLSE DELEGATIE

Polen geraakt door kritiek

[Vervolg van pagina 1] De kritiek raakt de Polen in het hart, vooral omdat de relaties met Nederland tot nu toe altijd goed zijn geweest. In wederzijds belang: Polen is straks een van de grote land in de EU, een land bovendien waar Nederland veel zakelijke belangen heeft. ,,Maar nu is de sfeer verpest'', zegt EU-onderhandelaar Truszczynski.

De kritiek is, volgens de criticasters zelf, onder meer gebaseerd op het vorige week verschenen rapport van de Europese Commissie. ,,Ze hebben dit document niet goed kunnen of willen lezen'', zegt Truszczynski. ,,Zouden ze dat wel hebben gedaan, dan zouden ze tot andere conclusies zijn gekomen.''

Vooral de kritiek op de voedselveiligheid in Polen vindt Truszczynski ,,echt absurd''. ,,Het is waar dat de regelgeving nog niet helemaal rond is, maar dat betekent niet dat het voedsel onveilig is. Mij is sinds het begin van de jaren negentig geen enkel geval van grootschalige voedselvergiftiging bekend. Tegen vooroordelen kun je weinig beginnen.''

De suggestie dat Polen ook pas in 2007 kan toetreden, in plaats van 2004, wordt door Truszczynski en de parlementariërs simpelweg niet begrepen. ,,Alles wat wij nu doen in het kader van de onderhandelingen, doen we met het oog op toetreding in 2004'', zegt Lewandowski. ,,Over 2007 wordt niet gesproken.''

Het is inmiddels drie uur, per mobiele telefoon komt het bericht binnen dat het kabinet Balkenende is gevallen. Truszczynski is bezorgd over de politieke situatie in Nederland. ,,Als onderhandelaar gaat het me natuurlijk niets aan, maar persoonlijk hoop ik dat de uitbreiding van EU bij de komende verkiezingen niet misbruikt zal worden.'' Ook Lewandowski vreest in de huidige politieke chaos voor ,,xenofobie''. ,,Het moet snel weer rustig worden.''

    • Stéphane Alonso