Amerika's hoofdstad getemd door één man

Kinderen in Washington krijgen nog even geen winterschoenen: hun ouders durven niet naar de winkel. De schutter die de afgelopen weken dertien slachtoffers maakte, kan ieder moment opnieuw toeslaan.

Na de federale recherche (FBI) zijn nu ook verkenningsvliegtuigen en ander materieel van de Amerikaanse krijgsmacht ter beschikking gesteld van de politie in Washington en omgeving. Duizenden mensen bemannen telefoonlijnen, trekken tips na, doen forensisch onderzoek, bemannen perscentra. En nog leeft Amerika's hoofdstad in de ban van de angst.

Wat zijn motieven ook mogen zijn, de scherpschutter die groot-Washington al twee weken in zijn greep houdt, moet enige verwantschap voelen met de terroristen die de Amerikanen vorig jaar met eenvoudige middelen beroofden van hun gevoel van veiligheid. Het machtigste rijk op aarde getemd door één enkele man. Dat moet bevrediging schenken aan een zieke geest.

De scherpschutter is er met ieder van zijn dertien aanslagen in geslaagd steeds weer een laagje veiligheidsgevoel af te pellen. Wie dacht hij alleen op mannen, zwarten of witten mikte, had het mis. Ook vrouwen waren doelwit. Meer dan eens stond het slachtoffer benzine te tanken.

En toen kwam de aanslag op een 13-jarige schooljongen. Onmiddellijk trokken scholen en ouders hun conclusies en werd het hele buitenleven opgeschort. Geen schoolreisjes meer, geen pauze op het speelplein, geen buitengym. En wie dacht dat het alleen in de verre buitenwijken gebeurde, kwam bedrogen uit toen de scherpschutter de stad zelf, het zogenaamde District of Columbia binnenging en een voetganger doodschoot.

Vlak bij die plek is de kinderschoenenwinkel Ramer's. Daar is het meestal druk deze tijd van het jaar, als de lange, warme zomer overgaat in een nattere herfst. Iedereen zoekt dan dichte en sportschoenen. Niet gisteren. Het was er uitgestorven. De politie kwam steeds weer langs, klaagde de eigenaar. De meeste kinderen moeten voorlopig op sandalen blijven lopen.

Maandagavond werd de illusie verstoord dat je nog in een parkeergarage kon staan weidse parkeerplaatsen bij winkelcentra waren door de scherpschutter al eerder tot jachtgebied verklaard. Toen werd een 47-jarige vrouw, computerveiligheidsspecialist bij de FBI, van vrij dichtbij neergeschoten in de garage van Home Depot, een winkel voor woonspullen. Voor het eerst hadden enkele getuigen een man gezien – met een olijfkleurig gelaat? die aanlegde met een AK74-geweer? -, overhaalde, in een wit of crèmekleurig busje, met een ladderrek op het dak, stapte en wegreed.

Binnen twee minuten was de eerste politieauto ter plekke. Alle wegen rond Falls Church, even buiten Washington, waar de winkelplaza met de woonwinkel staat, werden binnen een kwartier afgezet. Met helikopters werd de al donkere omgeving afgespeurd. Maar de dader of daders werden niet aangehouden. En hoewel de politie eindelijk getuigen van de daad had, bleef men steken in tegenstrijdige beschrijvingen van de schutter. De montagefoto van de man is niet goed genoeg om vrijgegeven te worden.

Voorlopig is het normale leven opgeschort. Niemand tankt meer gedachteloos benzine. De goedkope pompen bij de winkelpleinen buiten de stad liggen er verlaten bij. Wie echt benzine nodig heeft rijdt de stad binnen, en kiest voor een bemande pomp, die extra duur is. Een bemande pomp vlak bij een kruispunt waar een van de aanslagen werd uitgevoerd stunt met zelftankprijzen terwijl het personeel de slang in de vulopening hangt. De één zijn gevaar is de ander zijn brood.

Uit allerlei enquêtes blijkt dat in de VS het gevoel van gevaar is teruggekeerd, enigszins vergelijkbaar met de angst voor de miltvuurbrieven van vorig najaar een dodelijke serie die nog niet is opgelost.

Velen zeggen nu banger voor scherpschutters te zijn dan voor Saddam Hussein of het internationale terrorisme. Maar een spontane opiniepeiling op de website van een lokaal televisiestation in Washington leverde gisteravond op dat 82 procent niet wil dat de wapenwetgeving wordt aangescherpt.

Toen Kathleen Townsend Kennedy, de oudste dochter van de in 1968 vermoorde minister van Justitie Robert Kennedy en kandidaat voor het gouverneurschap van de staat Virginia, vorige week in een televisiereclame pleitte voor strakkere legitimatiecontroles voordat men een wapen mag kopen, verweet haar `gematigde' Republikeinse tegenstander Bob Ehrlich haar `exploitatie van de angst'. De zuidwestelijke voorsteden van Washington liggen in Virginia.

Wapenbeheersing is een riskant thema voor kandidaten in de verkiezingen 5 november. Dat blijkt ook in andere races. En toch wijzen voorstanders van striktere wetgeving erop dat sinds de Brady Law genoemd naar de bijna vermoorde perschef van president Reagan - in 1993 werd aangenomen zeker 600.000 mensen geen wapen hebben kunnen kopen omdat het in die wet verplichte antecedenten-onderzoek uitwees dat zij wegens eerdere misdragingen geen wapen meer mochten bezitten.

De exploitatie van de angst levert ook voor filmstudio's dilemma's op. Twentieth Century Fox besloot na tien dagen aarzelen de première uit te stellen van de film Phone Booth waarin een scherpschutter onschuldige burgers met de dood bedreigt nadat zij niets vermoedend een bellende openbare telefoon oppakken. De producenten van de film Interview with the Assassin daarentegen besloten hun première op 22 november gewoon te laten doorgaan. Dan is het de 39ste verjaardag van de moord op John F. Kennedy. De film gaat over een ex-marinier die beweert dat hij de president destijds heeft doodgeschoten in Dallas. Allebei actuele films dus.

    • Marc Chavannes