`Wees heel streng voor de EU-nieuwkomers'

Voor het eerste sinds lange tijd is Europa in Nederland een politiek issue. De VVD heeft al aangekondigd de uitbreiding van Europa een rol te laten spelen in een verkiezingscampagne. Als eerste in een korte reeks interviews, vandaag JOVD-voorzitter Ferdi de Lange.

,,Welnee, wij staan helemaal niet sceptisch tegenover Europa. De uitbreiding van de Europese Unie moet doorgaan. Die is van vitaal belang. Maar Nederland moet wel strenge economische en politieke eisen stellen aan nieuwkomers, anders wordt de Unie verzwakt. Daar hebben we helemaal geen baat bij.''

Dat is de mening van Ferdi de Lange van de Jongerenorganisatie van de VVD (JOVD), de grootste jeugdorganisatie van alle politieke partijen. Hoewel de VVD bij de verkiezingen in mei veel stemmen kwijtraakte aan de LPF van Pim Fortuyn, zag de liberale jongerenorganisatie het aantal leden toenemen. Sinds de moord op Fortuyn is bij veel jongeren de politiek meer gaan leven en is zelfs Europa een politiek thema geworden, zegt De Lange, student politicologie in Leiden. Hij is met 21 jaar waarnemend voorzitter van de JOVD en staat op de nominatie volgende maand tot nieuwe leider gekozen te worden.

Al voordat de regerende VVD vorige week kenbaar maakte dat het ernstige bezwaren heeft tegen de komst van 10 nieuwe leden in de Europese Unie, had de liberale jongerenorganisatie een radicaal standpunt ingenomen.

Een uitbreiding van de Unie met 10 landen dient op een Nederlands `onaanvaardbaar'' te stuiten, vindt de JOVD. Zijn de VVD, de LPF en inmiddels ook de CDA-fractie in de Kamer van mening dat Polen en Slowakije onvoldoende zijn gekwalificeerd voor het lidmaatschap van de EU, de liberale jongeren gaan een stap verder.

Slechts drie landen zijn werkelijk klaar voor de Europese Unie en dat zijn het kleine Malta, Slovenië en Estland. De overige zeven, waaronder Polen en de Tsjechische Republiek, zijn nog niet uitgerust voor Europa.

,,Het toetreden van niet volledig voorbereide kandidaat-landen tot een Europese Unie die niet op orde is gebracht, kan leiden tot grote instabiliteit en het proces van Europese eenwording schaden'', zegt De Lange. We praten in het kantoor van de liberale jongerenorganisatie op de tweede verdieping van een oud herenhuis in het centrum van Den Haag. Hij vindt het al ernstig dat het Stabiliteitspact, dat is afgesproken voor de euro, ondermijnd dreigt te worden omdat grote landen zoals Frankrijk en Duitsland de grenzen voor het overheidstekort en de schulden willen oprekken. Als ook nog een loopje wordt genomen met de toelatingseisen van nieuwe leden, wordt de Europese Unie een farce.

,,Alle nieuwe kandidaat-leden moeten politiek en economisch compleet voldoen aan de voorwaarden die de Europese Unie stelt'', vindt de JOVD'er. Een vrije markt, geen corruptie en de normen van voedselveiligheid staan hoog in het vaandel. En zeven van de tien nieuwe kandidaten voldoen lang niet aan deze eisen.

Aan de andere kant moet de Europese Unie zelf ook klaar zijn voor de uitbreiding. Ook dat is niet het geval, zegt De Lange.

De Unie is nog altijd een logge machine. ,,De interne organisaties in Brussel moeten worden hervormd zodat Europa democratischer wordt en besluitvaardig kan optreden.'' Dat is in Nice afgesproken, maar het is niet gebeurd. Het vetorecht moet worden afgeschaft, zodat wordt voorkomen dat een bokkig klein land besluiten kan dwarsbomen, zegt De Lange. Bovendien laat de democratie in Europa te wensen over. ,,Het Europa-parlement is tandeloos. De jonge liberalen vinden dat het Europees Parlement normaal democratisch moet worden gekozen, net als in de lidstaten het geval is. Uit zijn midden moeten de Europese ministers voortkomen, die zo nodig door het parlement naar huis kunnen worden gestuurd. Dat is werkelijke democratie'', zegt De Lange.

Ook was afgesproken de kostbare landbouwpolitiek te hervormen alvorens nieuwe leden zouden worden toegelaten. Daarvan is nog niets terechtgekomen, stelt de JOVD-leider vast. ,,We steunen VVD-leider Gerrit Zalm volledig'', zegt hij. Zalm zette het conflict over de EU afgelopen weekeinde op scherp. Alle kandidaat-leden moeten apart worden beoordeeld, zei hij op de televisie. Een standpunt dat ook is opgenomen in het regeerakkoord. De Tweede Kamer, die moet instemmen met de uitbreiding, koerst daarmee op een harde confrontatie met de inmiddels verdeelde regering. LPF-minister Heinsbroek (Economische Zaken) vindt dat Nederland desnoods tijdens de Europese topconferentie in Kopenhagen in december de uitbreiding moet blokkeren als die ,,ongustig'' uitpakt. Het landbouwbeleid moet ook volgens hem ,,voor eens en altijd op de schop'' genomen worden.

De Fransen blijven wat dit betreft maar dwarsliggen, zegt De Lange. Nederland doet er goed aan dat niet langer te accepteren. De JOVD'er vindt het toch al een veeg teken dat de grote landen zoals Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland steeds meer proberen de dienst in de EU uit te maken. ,,De rest moet maar volgen'', is hun houding, stelt De Lange. Vroeger sprak Nederland nog eens een woordje mee. Het is volgens de JOVD-leider hoog tijd dat Den Haag eens laat horen dat het niet zomaar alles accepteert en ditmaal voet bij stuk houdt.

Uitstel van toetreding hoeft volgens hem voor de Oost-Europese nieuwkomers niet demoraliserend te zijn. In plaats van in 2004 kunnen ze enkele jaren later – in 2007 of 2008 – toetreden. Alle leden hebben baat bij een economisch stabiel Europa.

De Lange: ,,Natuurlijk is het een morele verplichting om deze landen tot Europa toe te laten. Wij kunnen Oost-Europa niet in de kou laten staan.''

    • Michèle de Waard