VVD en CDA oneens over toetreding

De kabinetscrisis heeft tot nieuwe onzekerheid geleid over het Nederlandse standpunt ten aanzien van de uitbreiding van de Europese Unie. De VVD eist harde garanties van de kandidaat-lidstaten.

Na grote onenigheid hierover de afgelopen dagen tussen met name de ministers van VVD en CDA moet het kabinet het nog altijd zien eens te worden over een standpunt, dat aanvaardbaar is voor de Tweede Kamer en waarmee het volgend weekeinde op de top in Brussel kan verschijnen.

De VVD-ministers in het kabinet eisen intussen extra garanties dat de tien kandidaat-lidstaten daadwerkelijk voldoen aan de toelatingsvoorwaarden op het moment dat ze toetreden tot de Europese Unie. Als deze op belangrijke punten niet voldoen, zou hun toetreding enige tijd moeten worden uitgesteld. Staatssecretaris Nicolaï (Europese Zaken) heeft hiertoe volgens kringen rond het Binnenhof namens de VVD-bewindslieden een voorstel gedaan.

De CDA-bewindslieden, voorop minister De Hoop Scheffer (Buitenlandse Zaken), achten zulke extra waarborgen onnodig. Zij menen dat de Europese Commissie al voldoende garanties heeft ingebouwd om de nieuwkomers aan de toelatingseisen te laten voldoen. De CDA-ministers maken zich bovendien zorgen dat Nederland met zo'n extra eis opnieuw alleen komt te staan in Brussel en vrezen dat dit afbreuk doet aan de internationale positie van Nederland in Europa.

Het kabinet zou aanvankelijk gisteravond in een speciaal ingelaste zitting over de uitbreiding van de EU spreken maar door de hevige crisis in de LPF kwam dit punt uiteindelijk in het geheel niet meer aan de orde. Vrijdag buigt het kabinet zich naar verwachting opnieuw over de kwestie. Vorige week vrijdag werden de partijen het ook al niet eens over een kabinetsstandpunt.

Volgens prof. Koekkoek, hoogleraar staatsrecht aan de Universiteit van Tilburg, hoeft een eventuele val van het kabinet het verdedigen van een standpunt over de uitbreiding in Brussel op zichzelf niet in de weg te staan. De koningin vraagt een demissionair kabinet doorgaans om ,,al datgene te doen wat in het belang van het Koninkrijk is''. Ook Koekkoek erkent dat een complicatie is dat de bewindslieden van CDA en VVD het op dit moment nog niet eens zijn.

Het Nederlandse bedrijfsleven deelt de vrees van het CDA dat nieuwe harde eisen de belangen van Nederland kunnen schaden. ,,Het heeft zeer waarschijnlijk effect op de manier waarop Nederland in het buitenland wordt behandeld'', zegt W. Quaedvlieg van werkgeversorganisatie VNO-NCW.