Stemmen op Jamaica eist altijd levens

Vandaag worden op Jamaica parlementsverkiezingen gehouden. De campagne ging gepaard met moord, zoals gebruikelijk.

In Tel Aviv, Dunkirk en Tivoli geldt het recht van de sterkste. Wie een van deze buitenwijken van de Jamaicaanse hoofdstad Kingston wil bezoeken, doet er verstandig aan een lijfwacht mee te nemen. Achter ieder muurtje, iedere hoop vuilnis en iedere raam kan een schutter staan. Dit zijn verkiezingen Jamaicaanse stijl: wie niet kan aantonen de juiste politieke kleur te hebben, wordt neergeschoten.

Jamaica heeft een lange geschiedenis van verkiezingsgeweld tussen aanhangers van de regerende People's National Party (PNP) en oppositiepartij Jamaica Labour Party (JLP). In 1980 kwamen in de weken voorafgaande aan de verkiezingen meer dan 840 mensen om het leven. De meeste werden op de verkiezingsdag zelf gedood.

Sommige Jamaicanen zeggen dat de twee partijen zelf bloed aan hun handen hebben. In de jaren zestig en zeventig zouden de PNP en de JLP inwoners van bepaalde wijken hebben bewapend om zich van politieke steun te verzekeren. Door intimidatie en vriendjespolitiek wisten lokale kandidaten hun partijen stemmen te leveren. Dissidenten vertrokken naar een hen goedgezinde wijk. Zo ontstonden bijvoorbeeld alleen al in de Jamaicaanse hoofdstad Kingston zeven politieke `vestingen'. De wijk Southside behoort tot de PNP, Tivoli `is' JLP. Van achter barricades schieten de aanhangers op passanten, en liefst op diegenen die door de kleur van hun t-shirt zich loyaal aan de tegenstander verklaren: groen voor de JLP, oranje voor de PNP.

Het dodental zal vandaag het niveau van 1980 zeker niet bereiken, maar volgens internationale waarnemers lopen de spanningen hoog op. De afgelopen twee weken zijn er zeker zestig mensen om het leven gebracht en raakte een onbekend aantal kiezers gewond. Dat is veel, zelfs in een land waar dagelijks gemiddeld drie mensen worden vermoord.

De gespannen sfeer is het gevolg van de nek-aan-nekrace tussen de twee partijleiders, die elkaar in de peilingen nauwelijks ontlopen. De PNP van premier PJ Patterson zou volgens de laatste prognoses 40.6 procent van de stemmen krijgen, de JLP van voormalig premier Edward Seaga 36.4 procent.

De twee verklaarden zondag eensgezind ,,geweld van enige soort'' en ,,iedere activiteit die niet de vrede en eenheid bevordert'' af te keuren. Beiden werden beschoten, PNP-parlementariër Jennifer Edwards werd neergestoken en campagnebijeenkomsten in zes van de meest gewelddadige dorpen werden uit angst afgeblazen. Na een bijeenkomst van de JLP in Montego Bay werden enkele met kogels doorzeefde lichamen gevonden.

Beide partijen hebben echter baat bij het geweld. Het winnen van stemmen staat gelijk aan het beloven van een oplossing voor de gestage groei van de criminaliteit, het hoge aantal moorden en het bijbehorende gevoel van onveiligheid dat er voor zorgt dat steeds minder toeristen het eiland bezoeken. Het aantal toeristen – toerisme is de belangrijkste inkomstenbron op het eiland – nam vorig jaar met 10 procent af, de werkloosheid groeide. Na de aanslagen van 11 september vorig jaar bleven ook de Amerikanen thuis.

Patterson (68), sinds 1993 president, ziet een oplossing in het uitvoeren van de doodstraf. Jamaica heeft sinds 1988 niemand meer opgehangen, ook omdat de in de Britse hoofdstad Londen gevestigde Privy Council, het Hof van Beroep voor de voormalige Britse koloniën, de uitspraken van het Jamaicaanse hof altijd heeft verworpen. Volgens Patterson zou uitvoeren van de doodstraf potentiële criminelen ervan weerhouden een misdaad te begaan.

Seaga (72), die Jamaica in 1962 naar de onafhankelijkheid van Groot-Brittannië leidde, wijst de 1.3 miljoen kiezers op de jaren zeventig, toen hij premier was en Jamaica nog als economisch en sociaal voorbeeld gold voor de rest van het Caraïbisch gebied. Ook wil hij een einde maken aan Jamaica als doorvoerland voor Colombiaanse cocaïne naar Europa, en hoopt daarbij op hulp van de VS.

Waarnemers vrezen dat de verkiezingen vandaag zullen eindigen in een gelijk aantal stemmen voor de JLP en de PNP, waardoor het land onbestuurbaar kan worden. Zeven andere partijen, waaronder de Imperial Ethiopian World Federation Inc. van de rastafari, maken geen kans zetels te winnen. De Amerikaanse oud-president en winnaar van de Nobelprijs voor de vrede, Jimmy Carter, zal toezien op een eerlijk verloop van de verkiezingen.

    • Titia Ketelaar