`Onzuidelijk' respect voor regels en wetten

Tien nieuwe leden komen, als alles goed gaat, in 2004 de EU binnen. Wie zijn die nieuwkomers? Deel vier van een serie: de Cyprioten.

Het gebeurde op een hoofdweg bij Nicosia. Omdat er verderop een ongeluk was gebeurd, stond het verkeer zo ongeveer een half uur vast. ,,Jongen, jongen'', zei de dame aan het stuur van de auto. ,,Dit is de ergste opstopping die ik ooit in mijn leven heb meegemaakt.''

Turkse vrienden in Istanbul (waar files van soms wel twee uur normaal zijn) moeten erg lachen als ze dit verhaal horen. Ze hebben wel veel poeha, die Grieks-Cyprioten, voegen ze daar dan aan toe, maar is dat kleine Cyprus nu echt wel klaar voor dat grote Europa? Pikant genoeg wordt die twijfel ook gedeeld door een aantal buitenlanders op het eiland zelf. ,,Ze hebben het hier altijd over de dynamiek van Europa'', zegt een Zwitserse zakenman uit Nicosia. ,,Maar als Grieks-Cyprioten een dag hun middagdutje moeten missen raken ze helemaal in de stress.''

Sombere woorden, maar in hoeverre dekken ze de Cyprische realiteit? Natuurlijk is het eerste wat opvalt bij een bezoek aan Cyprus, dat het eiland klein is (en het is nog eens een keer verdeeld ook). Eigenlijk kent iedereen elkaar, en als je al iemand zelf niet kent, dan ken je toch in ieder geval wel een van zijn familieleden. Mede daarom komt Cyprus op veel buitenlanders over als een suf, provinciaal oord, waar iedereen of aan zijn eerste kopje koffie bezig is of aan zijn tweede.

Maar vergis je niet, want als je even verder kijkt zie je dat Grieks-Cyprus wel degelijk aspecten heeft die dat kleine eiland juist wel geschikt maken voor Europa. Eén daarvan is dat Grieks-Cyprioten een gezond respect hebben voor regels en wetten. Als je ergens niet mag parkeren, vinden Grieks-Cyprioten dat je daar dan ook echt niet mag parkeren (Veel andere Zuid-Europeanen zouden kijken of de politie in de buurt was: zonder de sterke arm van de wet zou er wel degelijk worden geparkeerd). Veel Cyprioten schrijven dat respect voor wetten en regels toe aan de Britse heerschappij over het eiland. Ze zien het ook vaak als een groot verschil tussen henzelf en de Grieken uit Griekenland. Die rotzooien maar wat aan, zeggen ze, maar wij volgen de wet. Beleidsmakers in Brussel weten maar al te goed tot welke problemen dat Griekse `gerotzooi' vroeger in de Europese Unie leidde en dus zouden ze zich moeten verheugen op de komst van een land waar een man een man is en een woord een woord.

Maar dat is niet het enige. Vaak wordt het provinciale karakter van Grieks-Cyprus gezien als een gevolg van de geringe omvang van het eiland. Maar men zou het ook kunnen beschouwen als een verdedigingsmechanisme tegen de golven bezetters die Cyprus in de loop der geschiedenis steeds maar weer tot prooi kozen. Kruisvaarders, Venetianen, Ottomanen – iedereen heeft vroeg of laat wel een begerig oog op Cyprus laten vallen. Dat de Grieks-Cyprioten desondanks hun eigen karakter hebben weten te behouden, doet vermoeden dat ze ook met het lidmaatschap van de Europese Unie niet al te veel moeite zullen hebben.

In andere Europese landen hoor je intellectuelen nog wel eens klagen dat `Europa' hun hele land heeft veranderd, maar voor Grieks-Cyprioten is de Europese Unie in vergelijking met veroveraars uit het verleden natuurlijk maar peanuts. De Europese Unie kwakt niet overal op het eiland een kasteel neer, zoals de kruisvaarders deden, en `Brussel' vermoordt ook geen bisschop, zoals de Ottomanen deden.

Misschien dat de Cyprioten daarom wel gelijk hebben om eerst nog maar een kopje koffie te drinken: er is veel gebeurd in de geschiedenis van Cyprus, en `Brussel'is niet echt iets om je over op te winden.

Eerdere delen op www.nrc.nl

    • Bernard Bouwman